بررسی حمایت کیفری و مدنی از کودکان در برابر سوءاستفاده سایبری و قلدری در شبکه های اجتماعی: مقایسه قانون حمایت از کودکان با کنوانسیون حقوق کودک

پیشرفت سریع فناوری اطلاعات و گسترش روزافزون شبکه های اجتماعی، بسترهای جدیدی را برای تعاملات اجتماعی فراهم کرده است، اما متاسفانه این فضا به صحنه ای برای وقوع جرایم نوظهور علیه کودکان، از جمله سوءاستفاده سایبری و قلدری اینترنتی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف بررسی و مقایسه سازوکارهای حمایت کیفری و مدنی از کودکان در برابر این تهدیدها در نظام حقوقی ایران و اسناد بین المللی، به ویژه کنوانسیون حقوق کودک، انجام شده است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی و به صورت کتابخانه ای است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب ۱۴۰۱ ایران با تعریف جرایم جدید و تشدید مجازات ها، گام های موثری در جهت حمایت کیفری برداشته است، اما در حوزه حمایت های مدنی و جبران خسارات معنوی همچنان با چالش های جدی روبروست. همچنین، مقایسه با کنوانسیون حقوق کودک بیانگر فاصله میان رویکرد کیفری و بازدارنده ایران با رویکرد توانمندساز و مبتنی بر «مصلحت عالی کودک» در اسناد بین المللی است. نتایج حاصله حاکی از آن است که خلاءهای قانونی در زمینه مسئولیت مدنی پلتفرم های آنلاین، چالش های اثبات دعوی در فضای مجازی و ضعف همکاری های بین المللی، از موانع اصلی تحقق حفاظت کامل از کودکان هستند. این مقاله در نهایت پیشنهاداتی نظیر اصلاح قوانین آیین دادرسی، تقویت سواد دیجیتال و ایجاد سازوکارهای گزارش دهی یکپارچه را برای ارتقای سطح حفاظت از کودکان در فضای مجازی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

: سوءاستفاده سایبری ، قلدری اینترنتی ، کنوانسیون حقوق کودک ، قانون حمایت از کودکان و نوجوانان ، حمایت کیفری و مدنی