مقایسه اثربخشی روش های مشاوره گروهی و فردی در مدارس

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی مشاوره گروهی و مشاوره فردی بر بهبود شاخص های سلامت روان و سازگاری دانش آموزان انجام شده است. در سال های اخیر افزایش فشارهای تحصیلی، مشکلات خانوادگی، رقابت های آموزشی و تحولات هویتی دوره نوجوانی سبب شده است بسیاری از دانش آموزان با اضطراب، تعارضات بین فردی، مشکلات ارتباطی، افت انگیزه و اختلالات هیجانی مواجه شوند که این امر اهمیت مداخلات مشاوره ای در مدارس را دوچندان کرده است. مشاوره فردی به عنوان یکی از روش های کلاسیک، بر رابطه یک به یک مشاور و مراجع تمرکز دارد و امکان پرداختن عمیق به مسائل شخصی و هیجانی دانش آموز را فراهم می کند . در مقابل، مشاوره گروهی با بهره گیری از تعاملات گروهی، هم فهمی، یادگیری مشاهده ای و حمایت اجتماعی، فرصت درمانی متفاوتی ایجاد می کند که در آن دانش آموزان از تجربیات یکدیگر درس می گیرند و احساس همدلی بیشتری را تجربه می کنند.با وجود کاربرد گسترده هر دو روش، هنوز در مدارس ایران پژوهش های کافی که اثربخشی نسبی این دو الگو را در یک طرح آزمایشی مقایسه کنند، محدود است و مدیران و مشاوران مدارس در تصمیم گیری برای انتخاب روش مناسب با ابهامات فراوانی مواجه اند. ازاین رو پژوهش حاضر با استفاده از طرح نیمه تجربی، تاثیر مشاوره گروهی و فردی را بر سه شاخص اضطراب، سازگاری اجتماعی و عزت نفس مقایسه می کند. نمونه پژوهش شامل ۹۰ دانش آموز مقطع متوسطه اول بود که به صورت تصادفی در سه گروه ۳۰ نفری شامل گروه مشاوره فردی، گروه مشاوره گروهی و گروه کنترل قرار گرفتند. گروه مشاوره فردی طی هشت جلسه مشاوره فردمحور و گروه مشاوره گروهی طی ده جلسه مشاوره متمرکز بر تعامل گروهی آموزش دیدند. یافته ها نشان داد هر دو نوع مشاوره بر کاهش اضطراب و افزایش سازگاری موثرند اما مشاوره گروهی در افزایش عزت نفس و کاهش اضطراب اجتماعی تاثیر بیشتری داشت (p<۰.۰۵). این نتایج گویای آن است که مشاوره گروهی با ایجاد همدلی، حمایت عاطفی و تبادل تجربه می تواند برای دانش آموزان موثرتر باشد؛ هرچند مشاوره فردی نیز در موارد خاص همچون مشکلات عمیق هیجانی یا تعارضات خانوادگی همچنان ضروری است. پژوهش حاضر می تواند مبنایی برای انتخاب الگوهای مناسب مشاوره ای در مدارس و ارتقای کارکرد نظام هدایت تحصیلی-تربیتی باشد.

کلیدواژه ها:

مشاوره گروهی ، مشاوره فردی ، سلامت روان ، سازگاری اجتماعی