راهکارهای انتظامی پیشگیری از شیوه های نوین کلاهبرداری تلفنی با تاکید بر شیوه بی تالک در استان خراسان رضوی

گسترش فناوری های ارتباطی و پیام رسان های اینترنتی در سال های اخیر، علاوه بر ایجاد فرصت های گسترده ارتباطی، زمینه ظهور و گسترش شیوه های نوین کلاهبرداری را نیز فراهم کرده است. یکی از شیوه های جدید در این حوزه، کلاهبرداری تلفنی با استفاده از پیام رسان ها و به ویژه شیوه «بیتالک» است که در آن مجرمان با ایجاد ارتباط اولیه در بسترهای مجازی و سپس انتقال مکالمه به تماس تلفنی، از طریق مهندسی اجتماعی اقدام به فریب بزه دیدگان و دستیابی به اطلاعات مالی یا انتقال وجه می کنند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد این پدیده و ارائه راهکارهای انتظامی برای پیشگیری از آن در استان خراسان رضوی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی با رویکرد تحلیل محتوای کیفی است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۶ نفر از خبرگان شامل مدیران و کارشناسان پلیس فتا، پلیس آگاهی، متخصصان امنیت سایبری و برخی قضات و پژوهشگران حوزه جرایم سایبری گردآوری شد. پس از پیاده سازی و تحلیل داده ها، ۳۸۷ کد اولیه استخراج و در قالب مفاهیم و مقوله های مشترک دسته بندی گردید. نتایج نشان داد که راهکارهای انتظامی پیشگیری از کلاهبرداری تلفنی در چهار بعد اصلی شامل بعد ساختاری، بعد محتوایی، بعد محیطی و بعد ارکان جهت ساز قابل تبیین است. در میان این ابعاد، بعد محیطی شامل رصد مستمر بسترهای ارتباطی، تبادل سریع اطلاعات، تشکیل بانک های اطلاعاتی مشترک و هماهنگی عملیاتی میان پلیس، بانک ها و اپراتورهای ارتباطی بیشترین نقش را در پیشگیری از این جرایم ایفا می کند. همچنین تقویت سیاست های هماهنگ، به روزرسانی قوانین، توسعه فرهنگ آگاهی عمومی و ایجاد سازوکارهای همکاری بین نهادی از دیگر الزامات پیشگیری موثر محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

پیشگیری انتظامی ، کلاهبرداری تلفنی ، شیوه بی تالک ، جرایم سایبری ، مهندسی اجتماعی ، پلیس فتا ، خراسان رضوی.