چالش ها و راهکارهای کارآفرینی در حوزه رباتیک خدماتی

رشد روزافزون رباتیک خدماتی در دهه اخیر، فرصت های گسترده ای برای نوآوری، ایجاد ارزش و توسعه کسب وکارهای نوظهور فراهم کرده است؛ با این حال، چالش های پیچیده فنی، اقتصادی، اجتماعی و نهادی سبب شده که کارآفرینی در این حوزه با موانع متعددی مواجه باشد (نعمتی، ۱۴۰۱). رباتیک خدماتی شامل طیف گسترده ای از ربات هاست که در محیط های انسانی مانند بیمارستان ها، هتل ها، منازل، مراکز آموزشی و فضای عمومی به ارائه خدمات می پردازند. این ربات ها برخلاف ربات های صنعتی، نیازمند درجه بالایی از تعامل انسان–ماشین، قابلیت درک محیط، استقلال عملیاتی و انعطاف پذیری هستند، که همین ویژگی ها پیچیدگی توسعه و تجاری سازی آن ها را افزایش می دهد (Asif, ۲۰۲۲). پژوهش حاضر با هدف شناسایی چالش ها و ارائه راهکارهای کارآفرینی در حوزه رباتیک خدماتی در ایران انجام شده است. در این پژوهش تلاش شده با رویکردی اکتشافی و تحلیلی، هم از منظر فنی، هم از منظر اقتصادی و هم از منظر اجتماعی-فرهنگی ابعاد کارآفرینی در رباتیک خدماتی به صورت جامع بررسی شود. داده های پژوهش از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از متخصصان حوزه رباتیک، کارآفرینان، مدیران فناوری و اساتید دانشگاه گردآوری شده و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد چالش هایی همچون هزینه بالای توسعه و نگهداشت ربات ها، کمبود نیروی متخصص، نبود زیرساخت آزمایشگاهی و صنعتی، محدودیت های بازار، عدم پذیرش اجتماعی و نبود استانداردهای ملی، مهم ترین موانع کارآفرینی در این حوزه هستند (مرادی، ۱۴۰۲). همچنین یافته ها بیان می کند که برای توسعه اکوسیستم رباتیک خدماتی باید مجموعه ای از راهکارهای هم زمان شامل تقویت نظام آموزش و مهارت، حمایت های مالی دولتی، ایجاد مراکز تست و ارزیابی، تدوین چارچوب های اخلاقی و استانداردی، و ترویج فرهنگ پذیرش فناوری در جامعه دنبال شود (Kim, ۲۰۲۳). این پژوهش علاوه بر تحلیل عمیق چالش ها، حوزه های دارای بیشترین ظرفیت فرصت آفرینی و راهکارهای عملی برای توسعه کارآفرینی مبتنی بر رباتیک خدماتی را نیز ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

رباتیک خدماتی ، کارآفرینی فناورانه ، چالش های فنی ، تجاری سازی فناوری