بازتعریف جایگاه حقوقی سرمایه گذار خارجی در نظام بین الملل؛ از تمرکز بر تضمین های حمایتی تا الزام به مسئولیت پذیری اجتماعی و زیست محیطی

در دهه های گذشته، جایگاه حقوقی سرمایه گذار خارجی در نظام حقوق بین الملل سرمایه گذاری، عمدتا بر محوریت «صاحب حق» و دریافت تضمین های حداکثری استوار بود. این رویکرد که با هدف ایجاد امنیت در جریان سرمایه شکل گرفته بود، منجر به ایجاد شکافی عمیق میان حقوق سرمایه گذار و منافع عمومی کشور میزبان شد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی تحول بنیادین در ماهیت حقوقی سرمایه گذار می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که در نتیجه بحران مشروعیت سازوکار ISDS و ظهور مفاهیم توسعه پایدار، جایگاه سرمایه گذار از یک موجودیت صرفا «طلبکار» به سمت یک موجودیت «مسئولیت پذیر» در حال حرکت است. این مقاله نشان می دهد که تعهدات اجتماعی، زیست محیطی و حقوق بشری (ESG) که پیش تر در قالب مسئولیت های اخلاقی (CSR) تعریف می شدند، اکنون در حال تبدیل شدن به الزامات حقوقی صریح در معاهدات نسل جدید (BITs) و آرای داوری بین المللی هستند. در نهایت، مقاله بر ضرورت بازنگری در نظام حقوقی ایران برای گنجاندن تعهدات فعالانه سرمایه گذار جهت جلوگیری از سلب حمایت های معاهده ای در صورت نقض استانداردهای بنیادین تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سرمایه گذار خارجی ، مسئولیت پذیری اجتماعی (CSR) ، حقوق بشر ، توسعه پایدار ، تعهدات زیست محیطی ، حقوق بین الملل سرمایه گذاری.