تحلیل ساختار بلاغی چکیده های مقالات زبان شناسی و زبان و ادبیات فارسی: گامی به سوی ارتقای تاثیرگذاری و نمایه سازی علمی

هدف: این پژوهش بر آن است تا با تحلیل گام های موجود در چکیده مقالات، پس از مقایسه ساختار بلاغی چکیده ها در دو حوزه زبان شناسی و زبان و ادبیات فارسی، به بررسی میزان انطباق آن ها با الگوهای معتبر علمی بپردازد.روش شناسی: برای نیل به این هدف، پس از انتخاب ۱۰۰ چکیده مقاله (۵۰ چکیده از هر رشته) به صورت نمونه ای تصادفی از مجلات دو حوزه در بازه زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۱، چکیده ها بر اساس الگوی پنج گامی هایلند و الگوی هاتنر به شیوه توصیفی-تحلیلی بررسی شدند. برای سنجش تفاوت ها از آزمون خی دو استفاده شده است. تحلیل داده ها توسط دو کدگذار مستقل انجام شد و ضریب توافق بالای ۸.۰ اعتبار داده ها را تایید می کند.یافته ها: داده ها نشانگر آن است که در به کارگیری گام های بلاغی در چکیده، نویسندگان رویکردهای متفاوتی را پیش گرفته اند. تحلیل های آماری حکایت از تفاوت های معناداری در گام های مقدمه، روش و نتیجه گیری بین دو رشته دارند، البته این تفاوت ها در گام های هدف و یافته ها معنادار نیستند. گفتنی است که تنها ده درصد چکیده های مقالات رشته زبان شناسی و ۱۴ درصد چکیده های مقالات رشته زبان و ادبیات فارسی از الگوی هایلند کاملا پیروی می کنند. این ارقام نشان دهنده فاصله قابل توجه میان چکیده های این دو حوزه و الگوی معتبر جهانی در روش های نگارش چکیده است.نتیجه گیری: از منظر علم سنجی، کیفیت کلی چکیده تعیین کننده اساسی میزان تاثیر مقاله است و چکیده دروازه اصلی مقاله و تاثیرگذار در دیده شدن، استناددهی و نمایه سازی آن در جامعه علمی قلمداد می شود، بر همین اساس، مداخلات آموزشی هدفمند ضروری به نظر می رسند. تاثیرگذاری این آموزش ها زمانی نمایان می شود که بر مبنای الگوهای معتبر علمی بین المللی و کاربرد صحیح گام های مختلف اجرایی شوند. این آموزش ها، افزون بر ارتقای مهارت نوشتاری، پژوهشگران را توانمند می سازد تا دسترسی و تاثیر کار خود را بهبود بخشند و درنتیجه با مشارکت موثرتر در گفتمان های علمی، شاخص های علم سنجی را ارتقا دهند.

کلیدواژه ها:

ساختاری ، تحلیل گام ها ، زبان شناسی ، زبان و ادبیات فارسی ، چکیده مقالات ، علم سنجی ، کتاب سنجی ، اصل کمترین کوشش