اعجاز کتاب های آسمانی در پرتو بازاندیشی تحدی قرآنی

این پژوهش با هدف بازاندیشی در مفهوم «تحدی» و بررسی امکان تعمیم آن به کتاب های آسمانی پیشاقرآنی، به ویژه تورات و انجیل نخستین، سامان یافته است. نظریه های رایج کلامی، اعجاز این کتاب ها را به دلیل فقدان تحدی نفی کرده اند. در برابر، دیدگاه رقیب با رویکردی قرآنی-کلامی و روش توصیفی-تحلیلی، الگویی نوین از تحدی پیشنهاد می کند که در کنار «تحدی لفظی» متعارف، گونه مغفول «تحدی حالی/مقامی» را نیز در بر می گیرد. تحلیل سیره حضرت موسی (ع) و فرایند نزول تورات نشان می دهد که مجموعه ای از شرایط تاریخی، احتجاجات علنی و رخدادهای خارق العاده، عملا کارکرد تحدی را تحقق بخشیده اند.بررسی تطبیقی آیات تحدی در قرآن کریم نیز آشکار می سازد که معیارهای تحدی در قرآن، همچون «نفی مماثلت بشری» و «مصونیت از اختلاف»، اختصاص به قرآن نداشته و در مواردی به صراحت یا به گونه ای ضمنی به سایر کتاب های وحیانی نیز تعمیم یافته است. نمونه هایی همچون آیه ۴۹ سوره قصص که مشرکان را به ارائه کتابی هدایت بخش تر از تورات فرامی خواند، یا آیه ۸۲ سوره نساء که سلامت از اختلاف را معیار الهی بودن هر کتاب وحیانی می داند، موید این عمومیت است.یافته های پژوهش نشان می دهد که بازشناسی تحدی در دو سطح لفظی و حالی زمینه رد انکار مخالفان را مهیا ساخته و وجود شواهد تحدی در قرآن نسبت به تورات و انجیل، می تواند مبنایی برای بازسازی نظریه اعجاز این کتاب ها باشد.

کلیدواژه ها:

تحدی ، اعجاز کتاب های آسمانی ، نظریه های اعجاز ، تورات و انجیل نخستین