تاویل ادبی آیات کلامی در منظومه فکری شریف مرتضی گونه شناسی چالش های کلامی و معرفی ابزارهای ادبی در الامالی
محل انتشار: مجله پژوهش های قرآن و حدیث، دوره: 58، شماره: 2
سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 13
فایل این مقاله در 33 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JQST-58-2_009
تاریخ نمایه سازی: 30 فروردین 1405
چکیده مقاله:
این پژوهش به منظور بازشناسی مبنای فکری و رویکرد جریان عقل گرای بوم بغداد قرن چهارم به یکی از معدود آثار شیعی-معتزلی یعنی غرر الفوائد ودرر القلائد اثر شریف مرتضی پرداخته که با رویکرد رفع شبهات به طرح آیات کلامی و تاویل آنها همت گماشته و سعی در ایجاد ائتلاف میان آیات و روایات با مبانی عقلی شیعی-معتزلی نموده است. پژوهش حاضر ضمن بررسی آیات چالش برانگیز کلامی در امالی با روش توصیفی-تحلیلی به معرفی و دسته بندی چالش های کلامی موجود در این آیات و نیز عملکرد تاویلی مرتضی می پردازد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که آیات کلامی مطروحه، در ذیل چهار دسته جبر با ۴۱.۱ درصد، صفات خبریه با ۲۶.۴ درصد، افعال قبیح با ۲۰.۵ درصد و عصمت با ۱۱.۷ درصد قرار می گیرد. شریف مرتضی به طرح ۹۳ وجه تفسیری برای پاسخ به شبهه ۳۱ آیه کلامی در امالی پرداخته و از ۱۷ ابزار ادبی در تاویلات کلامی خویش بهره گرفته است؛ مهم ترین این ابزارها عبارت اند از: «ارائه معنای مجازی»، «تخصیص مدلول واژه»، «تغییر متعلق فعل»، «توجیه عقلی» و «اشتراک لفظ». در میان انواع چالش های کلامی، مهم ترین ابزار مورد استفاده «ارائه معنای مجازی» است که در ۲۵.۵ درصد از وجوه بیان شده در ذیل چالش «جبر»، ۴۲.۸ درصد از وجوه چالش «صفات خبریه»، ۳۷.۹ درصد از وجوه چالش «افعال قبیح» و ۲۷.۷ درصد از وجوه چالش «عصمت» به کاررفته است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مهدیار شیرازی فراشاه
دانشجوی دکترا، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران و دانشجوی دکتری تبادلی، دانشکده دین، فرهنگ و جامعه، دانشگاه خرونینگن، هلند.
محمدسعید بیلکار
استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
