ارائه چارچوب گزارشگری پایداری در صنعت بانکی ایران: پردازش و تفسیر ابعاد محوری در قالب یک نقشه راه استراتژیک

گزارشگری پایداری به عنوان یکی از ابزارهای نوین ارتقای شفافیت، پاسخگویی و مشروعیت سازمانی، جایگاهی فزاینده در نظام های مالی و اقتصادی یافته است. صنعت بانکداری به دلیل نقش محوری در تخصیص منابع، مدیریت ریسک و اثرگذاری غیرمستقیم بر توسعه اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی، بیش از سایر صنایع نیازمند چارچوبی منسجم و اختصاصی برای گزارشگری پایداری است. با این حال، چارچوب های موجود عمدتا با ماهیت، کارکردها و الزامات خاص بانک ها انطباق کامل ندارند. هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب گزارشگری پایداری متناسب با صنعت بانکداری ایران و تبیین ابعاد محوری آن در قالب یک نقشه راه استراتژیک است. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته انجام شده است. در بخش کیفی، با استفاده از نظریه داده بنیاد و انجام ۱۴ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان دانشگاهی، مدیران بانکی و حسابرسان حرفه ای، ابعاد و مولفه های گزارشگری پایداری شناسایی شد. اعتبار یافته های کیفی از طریق روش دلفی کلاسیک مورد تایید قرار گرفت. در بخش کمی، با مشارکت ۳۰ نفر از اعضای هیئت مدیره بانک ها و مدیران و با بهره گیری از روش رتبه بندی تفسیری، اهمیت نسبی ابعاد تعیین گردید. نتایج نشان داد گزارشگری پایداری در صنعت بانکی ایران بر پنج بعد اصلی حاکمیتی، اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی و انطباق و ریسک استوار است که در قالب ده مولفه و پنجاه گزاره مفهومی تبیین می شوند. در میان این ابعاد، بعد حاکمیتی به عنوان محوری ترین مولفه شناسایی شد که نقشی اساسی در ارتقای شفافیت، اعتماد ذی نفعان و مشروعیت بانک ها ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

گزارشگری پایداری ، صنعت بانکداری ، حاکمیت شرکتی ، انطباق و مدیریت ریسک ، مشروعیت و پاسخگویی