نقش اگزوزوم ها در سکته مغزی ایسکمیک: رویکردهای نوین تشخیصی و درمانی و چالش های انتقال به کاربرد بالینی

زمینه و هدف: سکته مغزی ایسکمیک یکی از علل اصلی مرگ ومیر و ناتوانی عصبی پایدار در سراسر جهان محسوب می شود که با شیوع بالا، عودپذیری و پیامدهای ناتوان کننده قابل توجه همراه است. با وجود پیشرفت های علمی، گزینه های درمانی و تشخیصی در فاز حاد، به ویژه در آسیب ناشی از ایسکمی–ری پرفیوژن، همچنان محدود باقی مانده اند و بسیاری از داروهای نوروپروتکتیو که در مطالعات پیش بالینی موفق بوده اند، در کارآزمایی های بالینی با شکست مواجه شده اند. هدف این مطالعه مروری، تعیین نقش اگزوزوم ها در پاتوفیزیولوژی، تشخیص و درمان سکته مغزی ایسکمیک و تبیین چالش ها و چشم اندازهای انتقال آن ها به کاربرد بالینی است. روش ها: این مطالعه به صورت مرور روایتی انجام شد و با بررسی مطالعات مرتبط در حوزه اگزوزوم ها و سکته مغزی ایسکمیک، به جمع بندی شواهد موجود پرداخته است. یافته ها: اگزوزوم ها وزیکول های خارج سلولی نانومقیاس هستند که از انواع مختلف سلول ها ترشح شده و به عنوان واسطه های کلیدی در ارتباطات بین سلولی در سیستم عصبی مرکزی شناخته می شوند. این ساختارها به دلیل توانایی عبور از سد خونی–مغزی، ایمنی زایی و سمیت پایین، و قابلیت حمل مولکول های زیستی فعال مانند miRNAها، پروتئین ها و لیپیدها، نقش مهمی در فرآیندهای پاتوفیزیولوژیک و ترمیمی پس از سکته ایفا می کنند. شواهد نشان می دهد اگزوزوم ها می توانند به عنوان نشانگرهای زیستی غیرتهاجمی برای ارزیابی شدت آسیب و پیش آگهی بیماری مورد استفاده قرار گیرند و همچنین در تعدیل التهاب، آپوپتوز، اتوفاژی، نوروژنز و آنژیوژنز پس از آسیب ایسکمیک نقش محافظتی و ترمیمی داشته باشند. نتیجه گیری: اگزوزوم ها به عنوان یک ابزار نوین در حوزه نوروبیولوژی و پزشکی بازساختی، ظرفیت قابل توجهی در تشخیص، پیش آگهی و درمان سکته مغزی ایسکمیک دارند. با این حال، چالش هایی نظیر استانداردسازی روش های جداسازی، ایمنی زایی، هدف گیری اختصاصی و مقیاس پذیری تولید، از موانع اصلی انتقال این فناوری به کاربرد بالینی محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

Ischemic stroke ، Exosomes ، miRNA ، Inflammation ، Apoptosis ، Autophagy ، Neurogenesis ، Angiogenesis ، سکته مغزی ایسکمیک ، اگزوزوم ، miRNA ، التهاب ، آپوپتوز ، اتوفاژی ، نوروژنز ، آنژیوژنز