واکاوی مولفه ها و ریشه های سازمانی و پیامدهای روانی حاشیه گرایی حرفه ای در آموزش عالی

حاشیه گرایی حرفه ای در آموزش عالی، پدیده ای پنهان اما اثرگذار است که می تواند سرمایه انسانی دانشگاه را تضعیف کرده و کارکردهای علمی و اجتماعی آن را تحت الشعاع قرار دهد. از این در پژوهش حاضر به بررسی ریشه ها و پیامدهای روانی سازمانی پدیده حاشیه گرایی حرفه ای در آموزش عالی ایران پرداخته شده است. رویکرد تحقیق کیفی و راهبرد پدیدارشناسی تفسیری بکار گرفته شد. مشارکت کنندگان تحقیق شامل ۱۸ نفر از استادان و خبرگان دانشگاهی چندین دانشگاه دولتی بودند که با نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق بود. همچنین داده ها با روش کدگذاری استقرائی و با استفاده از نرم افزار مکس کیودا ۲۰۲۰ تحلیل شد. یافته ها نشان داد حاشیه گرایی حرفه ای در دانشگاه بیش از آنکه ناشی از ناکامی فردی باشد، در ساختارها و فرهنگ نهادی بازتولید می شود. ساختارهای مرکزگرای بوروکراتیک، فرهنگ کمیت زده و ارزیابی صوری مبتنی بر امتیازمحوری، و نظام عددمحور بی اعتنا به اثرگذاری اجتماعی دانش، از مهم ترین عوامل سازمانی این پدیده هستند. این شرایط پیامدهایی چون احساس بی معنایی، فرسودگی وجودی، انزوای حرفه ای، کاهش تعاملات همکارانه، افت اعتمادبه نفس، فروپاشی هویت علمی و افول منزلت اجتماعی دانشگاهیان را در پی دارد. در مجموع، حاشیه گرایی حرفه ای آکادمیک تجربه ای ساختاری و زیسته در آموزش عالی ایران است که نیازمند بازاندیشی در ساختارها، فرهنگ دانشگاهی و نظام ارزیابی است.

کلیدواژه ها:

حاشیه گرایی حرفه ای ، آموزش عالی ، ریشه های سازمانی و روانی ، هویت علمی ، فرهنگ دانشگاهی