مدیریت تخصیص منابع آب سد آزارود با رویکرد تحلیل سناریوها با استفاده از مدل MODSIM

به دلیل محدود بودن منابع آب و افزایش روزافزون نیازهای آبی، استفاده از راهکارهای نوین تخصیص منابع آب بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. مطالعات احداث سد بر روی رودخانه آزارود در غرب مازندران برای تامین نیاز آبی شرب و کشاورزی پایین دست انجام شد. هدف از تحقیق حاضر، مدیریت تخصیص منابع آب رودخانه آزارود جهت تامین تﻘاضا در بخش های شرب، کشاورزی با درنظرگرفتن رشد نیاز آنها در آینده است. به همین منظور ابتدا سد آزارود و مناطق پایین دست آن با مدل MODSIM شبیه سازی شده و سپس مدل برای شرایط حال حاضر و ۲ سناریوی مختلف طرح های توسعه در آینده اجرا گردید. سناریوهای پیشنهادی شامل سناریوی اول (احداث سد و تنظیم آب شرب، کشاورزی و زیست محیطی در تمام ماه های سال)، سناریوی دوم (شرایط موجود بدون احداث سد) و سناریوی سوم (احداث سد و تنظیم آب شرب و کشاورزی در تمامی ماه های سال و تنظیم نیاز زیست محیطی تنها در فصول غیرزراعی) است. پارامترهای مورداستفاده در این مدل شامل دبی پایه رودخانه آزارود و بارندگی به عنوان ورودی و مصارف آبی شرب، کشاورزی و محیط زیست به عنوان خروجی های تنظیمی و جریان سرریز و تبخیر از سطح مخزن به عنوان تلفات مخزن هستند. شرط هایی مانند تامین حداقل ۹۵ درصد نیاز شرب و حدود ۹۳ درصد نیاز کشاورزی در کل دوره در مدل لحاظ گردید. نتایج به دست آمده نشان داد که در سناریوی دوم عمده کمبود مربوط به فصل تابستان است، بنابراین در درازمدت باتوجه به هم زمانی پیک مصرف شرب با کشاورزی، مشکل تامین آب شرب همچنان باقی خواهد ماند. در سناریوی سوم، نیز در فصل تابستان بخشی از رودخانه در پایین دست خشک می شود؛ بنابراین مناسب ترین گزینه، سناریوی اول است که با ساخت سد، حداقل ۱۵ میلیون مترمکعب آب موردنیاز شرب تامین خواهد شد. میانگین کمبود سالانه برای نیاز شرب، حقابه کشاورزی و محیط زیست در این سناریو به ترتیب برابر با ۸/۰، ۷ و ۳۱/۰ درصد خواهد بود.

کلیدواژه ها:

سد آزارود ، شبیه سازی ، مدیریت منابع آب ، MODSIM ، نیاز آبی