بررسی علل و عوامل ارتکاب جرم سرقت با مداقه در انگیزه مرتکب جرم

سرقت به عنوان یکی از شایع ترین جرایم علیه اموال، همواره در تقاطع پیچیده ای از عوامل فردی، خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی شکل می گیرد. در این میان، انگیزه مرتکب نقش محوری در تبیین چرایی ارتکاب سرقت و همچنین در طراحی پاسخ های پیشگیرانه و کیفری مناسب دارد. در این پژوهش، ضمن تفکیک مفاهیم «علت»، «عامل» و «انگیزه»، از نظریه های کلاسیک و معاصر جرم شناسی و جامعه شناسی انحرافات بهره گرفته شده و با تاکید بر زمینه های ایرانی، نقش ساختارهای اقتصادی و تحولات شهری، کارکرد خانواده و آموزش، نظام کنترل اجتماعی و نیز کیفیت سیاست جنایی مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های تحلیلی مقاله بر این دلالت دارد که سرقت غالبا نتیجه هم افزایی عوامل چندگانه است و انگیزه مرتکب نه تنها تابع شرایط عینی زندگی، بلکه متاثر از ادراک فرد از فرصت، خطر، مشروعیت، و ارزش های اخلاقی است. نتیجه گیری مقاله پیشنهاد می کند سیاست های تقنینی و اجرایی در حوزه سرقت باید از الگوی «مداخله چندسطحی» پیروی کند و با ترکیب پیشگیری اجتماعی، وضعی و بازپروری، هم به ریشه های انگیزشی و هم به بسترهای تسهیل کننده جرم پاسخ دهد.سرقت به عنوان یکی از شایع ترین جرایم علیه اموال، همواره در تقاطع پیچیده ای از عوامل فردی، خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی شکل می گیرد. در این میان، انگیزه مرتکب نقش محوری در تبیین چرایی ارتکاب سرقت و همچنین در طراحی پاسخ های پیشگیرانه و کیفری مناسب دارد. در این پژوهش، ضمن تفکیک مفاهیم «علت»، «عامل» و «انگیزه»، از نظریه های کلاسیک و معاصر جرم شناسی و جامعه شناسی انحرافات بهره گرفته شده و با تاکید بر زمینه های ایرانی، نقش ساختارهای اقتصادی و تحولات شهری، کارکرد خانواده و آموزش، نظام کنترل اجتماعی و نیز کیفیت سیاست جنایی مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های تحلیلی مقاله بر این دلالت دارد که سرقت غالبا نتیجه هم افزایی عوامل چندگانه است و انگیزه مرتکب نه تنها تابع شرایط عینی زندگی، بلکه متاثر از ادراک فرد از فرصت، خطر، مشروعیت، و ارزش های اخلاقی است. نتیجه گیری مقاله پیشنهاد می کند سیاست های تقنینی و اجرایی در حوزه سرقت باید از الگوی «مداخله چندسطحی» پیروی کند و با ترکیب پیشگیری اجتماعی، وضعی و بازپروری، هم به ریشه های انگیزشی و هم به بسترهای تسهیل کننده جرم پاسخ دهد.

کلیدواژه ها:

سرقت ، انگیزه مرتکب ، عوامل جرم زا ، پیشگیری اجتماعی ، سیاست جنایی