نقش دیپلماسی فرهنگی ایران پس از انقلاب در تقویت هویت ملی: مطالعه موردی سیاست خارجی در قبال همسایگان خلیج فارس

دیپلماسی فرهنگی پس از پیروزی انقلاب اسلامی جایگاه ویژه ای در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران یافته است و با اتکا بر مولفه هایی چون تاریخ، فرهنگ، دین و ارزش های انقلابی، ظرفیت بالایی برای تقویت هویت ملی و تاثیرگذاری بر محیط منطقه ای دارد. منطقه خلیج فارس به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی حساس، اشتراکات فرهنگی و در عین حال رقابت های هویتی و گفتمانی، یکی از مهم ترین عرصه های کنش دیپلماسی فرهنگی ایران محسوب می شود. در سال های اخیر، تشدید رقابت های منطقه ای و تلاش برخی بازیگران برای ترویج ایران هراسی، ضرورت بازاندیشی در کارکرد و اثربخشی دیپلماسی فرهنگی ایران را بیش از پیش برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش دیپلماسی فرهنگی ایران پس از انقلاب اسلامی در تقویت هویت ملی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال همسایگان خلیج فارس را به عنوان مطالعه موردی مورد تحلیل قرار می دهد. این تحقیق با بهره گیری از روش کیفی و رویکرد مطالعه موردی، داده های خود را از طریق تحلیل اسنادی و بررسی متون رسمی و علمی مرتبط گردآوری کرده و با استفاده از تحلیل محتوا به ارزیابی ابزارها و راهبردهای دیپلماسی فرهنگی ایران پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که دیپلماسی فرهنگی ایران، علی رغم برخورداری از ظرفیت های قابل توجه در بازنمایی هویت ملی و ایجاد پیوندهای فرهنگی منطقه ای، به دلیل چالش های ساختاری، ضعف هماهنگی نهادی و رقابت های شدید هویتی در خلیج فارس، از کارآمدی مطلوب برخوردار نیست و تقویت نقش آن مستلزم تدوین راهبردی منسجم و واقع گرایانه در سیاست خارجی است.دیپلماسی فرهنگی پس از پیروزی انقلاب اسلامی جایگاه ویژه ای در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران یافته است و با اتکا بر مولفه هایی چون تاریخ، فرهنگ، دین و ارزش های انقلابی، ظرفیت بالایی برای تقویت هویت ملی و تاثیرگذاری بر محیط منطقه ای دارد. منطقه خلیج فارس به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی حساس، اشتراکات فرهنگی و در عین حال رقابت های هویتی و گفتمانی، یکی از مهم ترین عرصه های کنش دیپلماسی فرهنگی ایران محسوب می شود. در سال های اخیر، تشدید رقابت های منطقه ای و تلاش برخی بازیگران برای ترویج ایران هراسی، ضرورت بازاندیشی در کارکرد و اثربخشی دیپلماسی فرهنگی ایران را بیش از پیش برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش دیپلماسی فرهنگی ایران پس از انقلاب اسلامی در تقویت هویت ملی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال همسایگان خلیج فارس را به عنوان مطالعه موردی مورد تحلیل قرار می دهد. این تحقیق با بهره گیری از روش کیفی و رویکرد مطالعه موردی، داده های خود را از طریق تحلیل اسنادی و بررسی متون رسمی و علمی مرتبط گردآوری کرده و با استفاده از تحلیل محتوا به ارزیابی ابزارها و راهبردهای دیپلماسی فرهنگی ایران پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که دیپلماسی فرهنگی ایران، علی رغم برخورداری از ظرفیت های قابل توجه در بازنمایی هویت ملی و ایجاد پیوندهای فرهنگی منطقه ای، به دلیل چالش های ساختاری، ضعف هماهنگی نهادی و رقابت های شدید هویتی در خلیج فارس، از کارآمدی مطلوب برخوردار نیست و تقویت نقش آن مستلزم تدوین راهبردی منسجم و واقع گرایانه در سیاست خارجی است.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی فرهنگی ، هویت ملی ، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، خلیج فارس ، قدرت نرم