بازاندیشی حقوق شهروندی در عصر هوش مصنوعی و الگوریتم های حاکمیتی

تحولات سریع فناوری و گسترش کاربرد الگوریتم های هوش مصنوعی در تصمیم گیری های حکومتی، ساختارهای سنتی حقوق شهروندی را با چالش های پیچیده مواجه کرده است. مساله اصلی پژوهش آن است که آیا نظام حقوقی و نهادهای موجود قادر به حفاظت موثر از حقوق شهروندان در عصر دیجیتال و الگوریتم های حاکمیتی هستند و چه راهکارهایی برای بازاندیشی این حقوق ضروری است. پرسش اصلی تحقیق این است که چگونه می توان حقوق شهروندی را در مواجهه با الگوریتم های حاکمیتی تضمین و تقویت کرد و ظرفیت ها و محدودیت های نظام حقوقی ایران در این زمینه چیست؟ هدف پژوهش تبیین چارچوبی حقوقی، اخلاقی و نهادی برای حفاظت از حقوق شهروندان در عصر هوش مصنوعی و ارائه راهکارهای اصلاحی و تطبیقی با تجارب بین المللی است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و تلفیقی، با رویکرد تطبیقی، مبتنی بر بررسی اسناد بین المللی، قوانین داخلی و مطالعات موردی جهانی است. نتایج پژوهش نشان می دهد که فقدان شفافیت الگوریتم ها، خلاهای قانونی و محدودیت مشارکت شهروندان، تهدیدی برای حقوق بنیادین ایجاد می کند، اما ترکیب نهادهای قانونی، نظارت اجتماعی و آموزش پایداری شهروندی دیجیتال می تواند حفاظت موثر از حقوق شهروندان را تضمین کند.تحولات سریع فناوری و گسترش کاربرد الگوریتم های هوش مصنوعی در تصمیم گیری های حکومتی، ساختارهای سنتی حقوق شهروندی را با چالش های پیچیده مواجه کرده است. مساله اصلی پژوهش آن است که آیا نظام حقوقی و نهادهای موجود قادر به حفاظت موثر از حقوق شهروندان در عصر دیجیتال و الگوریتم های حاکمیتی هستند و چه راهکارهایی برای بازاندیشی این حقوق ضروری است. پرسش اصلی تحقیق این است که چگونه می توان حقوق شهروندی را در مواجهه با الگوریتم های حاکمیتی تضمین و تقویت کرد و ظرفیت ها و محدودیت های نظام حقوقی ایران در این زمینه چیست؟ هدف پژوهش تبیین چارچوبی حقوقی، اخلاقی و نهادی برای حفاظت از حقوق شهروندان در عصر هوش مصنوعی و ارائه راهکارهای اصلاحی و تطبیقی با تجارب بین المللی است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و تلفیقی، با رویکرد تطبیقی، مبتنی بر بررسی اسناد بین المللی، قوانین داخلی و مطالعات موردی جهانی است. نتایج پژوهش نشان می دهد که فقدان شفافیت الگوریتم ها، خلاهای قانونی و محدودیت مشارکت شهروندان، تهدیدی برای حقوق بنیادین ایجاد می کند، اما ترکیب نهادهای قانونی، نظارت اجتماعی و آموزش پایداری شهروندی دیجیتال می تواند حفاظت موثر از حقوق شهروندان را تضمین کند.

کلیدواژه ها:

حقوق شهروندی ، هوش مصنوعی ، الگوریتم های حاکمیتی ، عدالت دیجیتال ، شفافیت الگوریتم ، مشارکت مدنی