تلفیق تفکر طراحی و سواد فناورانه در مدارس

تلفیق تفکر طراحی با سواد فناورانه در مدارس یکی از رویکردهای نوظهور در نظام های آموزشی جهان است که با هدف پرورش یادگیرندگانی خلاق، مسئله محور و توانمند در استفاده از فناوری برای حل چالش های واقعی به کار گرفته می شود. در عصر حاضر، آموزش صرف مهارت های دیجیتال برای آماده سازی دانش آموزان جهت زندگی و کار در آینده کافی نیست؛ بلکه آنچه اهمیت دارد توانایی به کارگیری فناوری در فرایندهای خلاقانه، طراحی راه حل، ایده پردازی و ایجاد نوآوری است. تفکر طراحی که بر بنیان همدلی، تعریف مسئله، ایده سازی، نمونه سازی و آزمون راه حل شکل گرفته، در سال های اخیر به عنوان رویکردی کارآمد برای ارتقای مهارت های حل مسئله، خلاقیت، همکاری و تاب آوری در عرصه آموزش شناخته شده است. از سوی دیگر، سواد فناورانه تنها مجموعه ای از مهارت های فنی نیست، بلکه شامل شناخت ابزارها، اصول اخلاقی، امنیت دیجیتال، تفکر محاسباتی، و توانایی استفاده نقادانه و خلاقانه از فناوری برای تولید دانش، محتوا و محصولات کاربردی است . پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تلفیق تفکر طراحی و سواد فناورانه بر عملکرد یادگیری، خلاقیت و مهارت های حل مسئله دانش آموزان دوره متوسطه انجام شده است. مطالعه با رویکردی ترکیبی و با استفاده از طرح شبه تجربی همراه با گروه کنترل صورت گرفت. نمونه شامل ۴۲۰ دانش آموز و ۳۰ معلم از مدارس متوسطه شهر تهران است. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سواد فناورانه، آزمون عملکرد حل مسئله، چک لیست مشاهده فعالیت های طراحی، و آزمون خلاقیت تورنس بود. یافته ها نشان داد که دانش آموزانی که در برنامه تلفیقی شرکت کردند، به طور معناداری در شاخص های تفکر خلاق، توان تحلیل مسئله، همکاری دیجیتالی و مهارت نمونه سازی ارتقا یافتند. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که شدت مشارکت در مراحل تفکر طراحی، پیش بینی کننده قوی تری برای عملکرد خلاقانه دانش آموزان نسبت به میزان استفاده صرف از فناوری است . این پژوهش نشان می دهد که صرفا آموزش فناوری نمی تواند به رشد خلاقیت و مهارت های پیچیده قرن ۲۱ منجر شود؛ بلکه آنچه اهمیت دارد تلفیق ساختارمند فناوری با رویکردهای طراحی محور است. بنابراین، پیشنهاد می شود سیاستگذاران آموزشی با بازنگری برنامه های درسی، دوره های توانمندسازی معلمان و طراحی محیط های یادگیری مسئله محور، مسیر تلفیق نظام مند تفکر طراحی با سواد فناورانه را در مدارس فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

تفکر طراحی ، سواد فناورانه ، مدارس متوسطه ، خلاقیت ، حل مسئله