بررسی تاثیر یادگیری مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning) بر تقویت توانایی حل مسئله و درک مفاهیم انتزاعی ریاضی در دانش آموزان دوره متوسطه

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر رویکرد یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) بر بهبود توانایی حل مسئله و تعمیق درک مفاهیم انتزاعی ریاضی در میان دانش آموزان مقطع متوسطه دوم بود. آموزش ریاضی در نظام های سنتی عمدتا بر پایه انتقال غیرفعال دانش و حفظ فرمول ها استوار است که این امر منجر به ناتوانی دانش آموزان در مواجهه با مسائل واقعی و انتزاعی می شود. روش پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه دهم رشته ریاضی-فیزیک در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها، ۶۰ دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون محقق ساخته توانایی حل مسئله ریاضی (بر اساس مدل پولیا) و آزمون سنجش درک مفاهیم انتزاعی بود که روایی و پایایی آن ها به تایید رسید. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش به روش یادگیری مبتنی بر مسئله قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل با روش سخنرانی سنتی آموزش دیدند. داده های به دست آمده با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیری (ANCOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شد. یافته ها نشان داد که میانگین نمرات پس آزمون در گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (۰.۰۱>p). نتایج حاکی از آن است که یادگیری مبتنی بر مسئله با درگیر کردن ذهن دانش آموز در فرآیندهای اکتشافی و ساختن دانش، نه تنها مهارت های استراتژیک آن ها را در حل مسائل پیچیده ارتقا می دهد، بلکه با عینی سازی مفاهیم انتزاعی، ماندگاری مطالب را در حافظه بلندمدت تسهیل می کند. بر اساس این یافته ها، پیشنهاد می شود دبیران ریاضی از این رویکرد به عنوان جایگزینی برای روش های غیرفعال جهت افزایش خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر مسئله ، حل مسئله ریاضی ، مفاهیم انتزاعی ، دانش آموزان متوسطه.