امنیت و حریم خصوصی فراداده های حساس بیماران در سیستم های تبادل اطلاعات سلامت

تبادل اطلاعات سلامت (Health Information Exchange – HIE) نقش کلیدی در افزایش کیفیت مراقبت، جلوگیری از تکرار خدمات و بهبود تصمیم گیری بالینی دارد. با این حال، فراداده های سلامت که شامل اطلاعات زمان، مکان، مسیر تبادل داده، نوع خدمت درمانی، کدهای تشخیصی و لاگ های دسترسی هستند، به دلیل توجه کمتر در سیاست های امنیتی، به یکی از جدی ترین نقاط ضعف امنیتی در HIE تبدیل شده اند. پژوهش های اخیر نشان می دهد که حتی در صورت حذف شناسه های مستقیم، ترکیب فراداده ها می تواند به بازشناسایی بیماران و افشای وضعیت پزشکی آنان منجر شود. هدف این پژوهش، شناسایی آسیب پذیری های امنیتی فراداده ها و ارائه یک مدل چندلایه برای ارتقای حریم خصوصی در سیستم های تبادل اطلاعات سلامت است. روش پژوهش ترکیبی (کیفی–کمی) بوده و داده ها از طریق تحلیل مستندات، مصاحبه با متخصصان، بررسی لاگ های ناشناس شده و مرور سیستماتیک ادبیات علمی گردآوری شد. نتایج نشان می دهد که بیش از ۶۵ درصد آسیب پذیری های امنیتی در HIE به فراداده ها مربوط است. مدل پیشنهادی شامل چهار لایه رمزنگاری پویا، کنترل دسترسی زمینه محور، اختفاسازی و تفکیک ترافیک، و مانیتورینگ مبتنی بر یادگیری ماشین است که توانست احتمال بازشناسایی بیماران را تا ۴۸٪ کاهش دهد و دقت شناسایی رفتار غیرعادی را به ۹۱٪ برساند. این پژوهش اهمیت راهبردی فراداده های سلامت را نشان می دهد و پیشنهاد می کند که سیاست گذاران، مدیران سلامت و طراحان سیستم های HIE، حفاظت از فراداده ها را به عنوان یک ضرورت حیاتی در چارچوب امنیت سلامت دیجیتال در نظر بگیرند.