نماد به مثابه زبان قدرت در نقش برجسته آنوبانینی با رویکرد نشانه شناسی

نقش برجسته آنوبانینی در سرپل ذهاب یکی از کهن ترین بازنمایی های تصویری قدرت در هنر خاور نزدیک باستان است؛ بااین حال، بخش عمده ای از پژوهش های موجود بر معرفی تاریخی یا توصیف صوری اثر متمرکز بوده و کمتر به سازوکارهای نشانه ای و فضامحور آن توجه کرده اند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که این نقش برجسته چگونه از رهگذر ادغام تصویر با چشم انداز طبیعی، زبانی بصری برای تولید و تثبیت قدرت می سازد. بر همین اساس، پرسش کلیدی پژوهش چنین طرح می شود که زبان قدرت در نقش برجسته آنوبانینی چگونه شکل می گیرد و چه نقش سازوکارهای فضایی، بدنی و نشانه ای در این فرایند دارد؟پژوهش با روش کیفی و رویکرد تحلیل نشانه شناختی انجام شده است. داده ها از طریق بررسی ساختاری صحنه، تحلیل تصاویر باکیفیت میدانی و مطالعات کتابخانه ای در حوزه تاریخ هنر لولوبیان گردآوری شده اند. هدف پژوهش تبیین سازوکارهایی است که تصویر را از سطح بازنمایی صرف فراتر برده و به ابزاری موثر برای تثبیت اقتدار سیاسی و آیینی تبدیل می کنند.یافته های پژوهش نشان می دهد که قدرت در این اثر نه فقط در بدن های فرمانروا، ایزدبانو و اسیران، بلکه در ادغام تصویر با بستر طبیعی صخره تولید می شود. ارتفاع و شیب صخره زاویه دید مخاطب را کنترل و به نفع فرمانروا هدایت می کند؛ بافت و خطوط طبیعی سنگ قاب بندی صحنه را شکل می دهند؛ سازمان فضایی بدن ها سلسله مراتبی از قدرت، مشروعیت و انقیاد را تعریف می کند؛ و موقعیت مکانی نقش برجسته آن را به «علامت سرزمینی سلطه» بدل می سازد. به این ترتیب، نقش برجسته آنوبانینی یکی از نخستین نمونه های تاریخی است که در آن قدرت نه تنها بازنمایی می شود، بلکه از طریق فضا، نگاه و چشم انداز طبیعی ساخته و تجربه می شود.