خطرات وابستگی دانش آموزان به هوش مصنوعی و تاثیر آن بر توسعه تفکر انتقادی و خلاقیت

گسترش روزافزون استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در میان دانش آموزان، نگرانی هایی درباره پیامدهای شناختی و آموزشی آن ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی خطرات وابستگی دانش آموزان به هوش مصنوعی و تاثیر آن بر توسعه تفکر انتقادی و خلاقیت انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد مروری بوده و مطالعات و منابع مرتبط داخلی و خارجی صورت گرفته است و با جستجو در پایگاه های اطلاعاتی فارسی زبان و انگلیسی زبان با کلیدواژه های هوش مصنوعی در آموزش، وابستگی فناورانه، تفکر انتقادی، خلاقیت دانش آموزان انتخاب شده است. یافته ها نشان داده است که وابستگی بیش ازحد به هوش مصنوعی پیامدهای منفی متعددی بر رشد شناختی دارد. از مهم ترین این یافته ها می توان به کاهش تلاش شناختی اشاره کرد که منجر به تضعیف مهارت های حل مسئله و تفکر مستقل می شود. همچنین وابستگی به اطلاعات آماده، انگیزه به خاطرسپاری و یادگیری عمیق را کاهش می دهد. از سوی دیگر، استفاده از پاسخ های آماده، توانایی ارزیابی، تحلیل و استدلال مستقل را تضعیف کرده و دسترسی به خروجی های از پیش تعیین شده، انگیزه نوآوری و خلاقیت را محدود می سازد. علاوه بر این، دانش آموزانی که فاقد تفکر انتقادی کافی هستند، ممکن است خروجی های نادقیق هوش مصنوعی را بدون بررسی بپذیرند. نتایج نشان داده است که وابستگی دانش آموزان به هوش مصنوعی تهدیدی جدی برای رشد تفکر انتقادی و خلاقیت است. هوش مصنوعی ذاتا مضر نیست، بلکه نحوه استفاده از آن اهمیت دارد. ضروری است نظام های آموزشی، خانواده ها و سیاست گذاران با آموزش سواد دیجیتال، بازطراحی روش های ارزیابی و تقویت تفکر مستقل، زمینه ای فراهم کنند تا دانش آموزان از هوش مصنوعی به عنوان ابزار کمکی بهره ببرند و از تبدیل شدن آن به جایگزین تفکر انسانی جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، وابستگی فناورانه ، تفکر انتقادی ، خلاقیت ، دانش آموزان ، سواد دیجیتال ، یادگیری عمیق ، بارگذاریی شناختی ، آموزش و پرورش