رابطه تمرکز مالکیت (سهامداران عمده) با هزینه نمایندگی و کارایی سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار

هدف اصلی این پژوهش، بررسی رابطه تمرکز مالکیت (سهامداران عمده) با هزینه نمایندگی و کارایی سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. ساختار مالکیت یکی از ارکان اصلی حاکمیت شرکتی محسوب می شود که می تواند از طریق مکانیزم های نظارتی و انگیزه های کنترلی، بر عملکرد مالی شرکت ها تاثیرگذار باشد. در این راستا، ادبیات نظری و شواهد تجربی نشان می دهند که تمرکز مالکیت می تواند به عنوان یک شمشیر دو لبه عمل کند؛ از یک سو، نظارت سهامداران عمده می تواند با کاهش مشکلات نمایندگی بین مدیران و سهامداران و کنترل جریان های نقد آزاد، منجر به کاهش هزینه نمایندگی و افزایش کارایی سرمایه گذاری شود. از سوی دیگر، در سطوح بسیار بالای تمرکز، احتمال سوءاستفاده سهامداران عمده از منابع شرکت به زیان سهامداران اقلیت (استخراج منابع خصوصی) وجود دارد که می تواند هزینه نمایندگی را افزایش و کارایی سرمایه گذاری را با ایجاد سرمایه گذاری های ناکارآمد (بیش از حد یا کمتر از حد) کاهش دهد. این پژوهش با مرور نظام مند مقالات معتبر علمی-پژوهشی داخلی، به تحلیل نقش متغیرهای تعدیل گر نظیر کیفیت حاکمیت شرکتی، عدم تقارن اطلاعاتی و فرصت های رشد در این روابط می پردازد. نتایج حاصل از این مطالعه حاکی از آن است که رابطه بین تمرکز مالکیت و هزینه نمایندگی غالبا غیرخطی (به شکل U معکوس) است. همچنین، تمرکز مالکیت در شرکت هایی با ساختار حاکمیت شرکتی قوی و مالکیت نهادی، اثرات مثبت بیشتری بر بهبود کارایی سرمایه گذاری دارد. یافته های این پژوهش می تواند برای سیاست گذاران بازار سرمایه در جهت تدوین قوانین حمایت از سهامداران اقلیت و برای مدیران شرکت ها در جهت بهینه سازی ساختار مالکیت راهگشا باشد.

کلیدواژه ها:

: تمرکز مالکیت ، هزینه نمایندگی ، کارایی سرمایه گذاری ، سهامداران عمده ، حاکمیت شرکتی ، بورس اوراق بهادار