کاربرد روش های تدریس فعال در افزایش تعامل میان معلم و دانش آموز در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش و تاثیر روش های تدریس فعال در افزایش تعامل میان معلم و دانش آموز در کلاس درس انجام شده است. با توجه به اینکه تعامل دوسویه یکی از مهم ترین مولفه های فرآیند یاددهی–یادگیری است، بسیاری از نظریه پردازان تعلیم و تربیت بر اهمیت مشارکت فعال دانش آموزان و روش های یادگیری مبتنی بر فعالیت های اکتشافی، پرسشگری و همکاری تاکید کرده اند (شعبانی، ۱۳۹۹). در سال های اخیر، محدودیت های روش های سنتی تدریس که در آن معلم نقش انتقال دهنده محض اطلاعات و دانش آموز نقش دریافت کننده منفعل دارد، موجب شده است که توجه به روش های تدریس فعال در مدارس افزایش یابد. این روش ها به دلیل ایجاد فرصت مشارکت، گفت وگو، تجربه، تحلیل و بازخورد، موجب پویایی کلاس درس شده و زمینه شکل گیری تعامل کارآمد میان معلم و دانش آموز را فراهم می سازند (بهشتی، ۱۴۰۰). در پژوهش حاضر تلاش شد با رویکردی توصیفی–تحلیلی، میزان تاثیر روش های تدریس فعال بر تقویت ارتباط دوسویه، مشارکت در فعالیت های آموزشی، افزایش انگیزه یادگیری و ارتقای کیفیت روابط داخل کلاس بررسی شود. نمونه پژوهش شامل ۳۰ معلم و ۲۴۰ دانش آموز دوره متوسطه بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه تعامل آموزشی معلم–دانش آموز و مقیاس سنجش استفاده از روش های تدریس فعال بود. نتایج تحلیل داده ها نشان داد که استفاده از روش های تدریس فعال با افزایش معنی دار تعاملات کلامی و غیرکلامی، افزایش مشارکت دانش آموزان در فعالیت های یادگیری، بهبود فضای عاطفی کلاس و کاهش فاصله روان شناختی بین معلم و دانش آموز همراه است. یافته ها همچنین نشان داد روش های تدریس مبتنی بر همکاری، کاوشگری، نقش آفرینی و یادگیری مبتنی بر مسئله بیشترین اثر را بر بهبود تعامل داشته اند. این امر نشان می دهد که معلمان می توانند از طریق تنوع بخشی به روش های تدریس و فراهم کردن فرصت برای تجربه فعال و مشارکتی، کیفیت روابط آموزشی را به شکل قابل توجهی ارتقا دهند. در پایان، پیشنهاداتی برای توسعه رویکردهای تدریس فعال در مدارس ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

تدریس فعال ، تعامل آموزشی ، مشارکت دانش آموز ، یادگیری مشارکتی