بررسی نقش فضاهای سبز شهری در افزایش فعالیت بدنی و کاهش کم تحرکی شهروندان

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل رابطه میان دسترسی به زیرساخت های ورزشی شهری و سطح فعالیت بدنی شهروندان به عنوان متغیری تعیین کننده در سلامت عمومی است. با توجه به افزایش شهرنشینی و گسترش سبک زندگی کم تحرک، درک نحوه تعامل عوامل محیطی با رفتارهای حرکتی شهروندان از اهمیت راهبردی برخوردار است. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از منظر روش شناسی، توصیفی-تحلیلی با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل شهروندان مناطق ۲۲ گانه کلان شهر تهران بود که از میان آنان، نمونه ای متناسب با توزیع جغرافیایی و جمعیت شناختی انتخاب گردید. ابزار اصلی گردآوری داده ها، پرسشنامه ای روا و پایا بوده که علاوه بر سنجش سطح فعالیت بدنی، دسترسی ادراک شده و عینی به زیرساخت های ورزشی را در ابعاد کالبدی، اجتماعی و مدیریتی مورد ارزیابی قرار داد. تحلیل داده ها با بهره گیری از آزمون های آماری چندمتغیره و تحلیل های فضایی در سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) صورت پذیرفت. یافته های کلیدی نشان می دهد که میان «دسترسی عینی» (فاصله تا زیرساخت) و «دسترسی ادراک شده» (کیفیت و ایمنی محیط) با تداوم فعالیت بدنی رابطه معناداری وجود دارد؛ به طوری که ضعف در کیفیت نگهداشت و امنیت محیطی، اثرات مثبت مجاورت فیزیکی به زیرساخت ها را خنثی می سازد. همچنین، عدالت فضایی در توزیع زیرساخت ها نقش تعیین کننده ای در کاهش شکاف سلامت میان محلات ایفا می کند. نتایج این تحقیق ضمن ارائه مدلی برای تبیین الگوهای مشارکت ورزشی، بر لزوم تغییر رویکرد مدیریت شهری از «کمی گرایی در ساخت وساز» به «کیفیت گرایی در بهره برداری و دسترسی» تاکید می ورزد. این پژوهش گامی اساسی در جهت تدوین سیاست های مبتنی بر شواهد برای ارتقای سلامت شهروندان از طریق برنامه ریزی شهری فعال است.

کلیدواژه ها:

فعالیت بدنی ، زیرساخت های ورزشی ، سلامت شهری ، عدالت فضایی ، برنامه ریزی شهری ، مشارکت ورزشی ، مدیریت ورزش همگانی.