تهاجم فرهنگی در دانش آموزان

فرهنگ به عنوان مجموعه ای از باورها، ارزش ها و هنجارهای رفتاری، هسته اصلی هویت و انسجام هر جامعه را تشکیل می دهد و در این میان، نسل نوجوان و جوان به دلیل ویژگی های روانی و مرحله گذار از کودکی به بزرگسالی، بیشترین آسیب پذیری را در برابر جریانات فرهنگی دارد. تهاجم فرهنگی که پس از دوران دفاع مقدس به شکل سازمان یافته ای علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز گردید، تلاش دارد با استفاده از ابزارهای نرم و نمادین، پشتوانه های فکری و ارزشی دانش آموزان را هدف قرار داده و آن ها را از هویت اصیل خود بیگانه سازد. این پدیده با تبلیغ سبک های زندگی مصرف گرایانه و القای احساس حقارت نسبت به فرهنگ بومی، ساختار شخصیتی دانش آموزان را دچار تزلزل و دوگانگی می سازد. تحلیل مفهومی این پدیده نشان می دهد که تهاجم فرهنگی با تفاوت بنیادین نسبت به تبادل فرهنگی، به دنبال ریشه کن کردن فرهنگ ملی و جایگزین کردن آن با الگوهای وارداتی است و دانش آموزان به دلیل نیاز ذاتی به الگوپذیری، در کانون این تقابل قرار دارند. رسانه های نوین و شبکه های ارتباطی با عبور از مرزهای جغرافیایی، حجم عظیمی از محتوای نامتناسب را به سمت مدارس هدایت کرده و زمینه ساز بروز بحران های هویتی، مدگرایی افراطی و انحراف از ارزش های اخلاقی در محیط های آموزشی می شوند. این وضعیت نیازمند یک واکنش همه جانبه و علمی از سوی نهادهای تربیتی است. در این راستا، مهندسی فرهنگی به عنوان یک راهبرد کلان و راهبردی در اسناد بالادستی مطرح می گردد که وظیفه دارد با شناخت دقیق آسیب پذیری های دانش آموزان و رصد مستمر محیط های رسانه ای، سامانه دفاعی و ترویجی منسجمی را در مدارس طراحی نماید. تقویت سواد رسانه ای، اصلاح ساختار نظام آموزشی و تکیه بر ظرفیت های بومی و دینی، از جمله ارکان اساسی در بی اثر کردن اثرات مخرب تهاجم فرهنگی در محیط های تعلیم و تربیت محسوب می شوند تا بدین ترتیب، نسل آینده از استعمار فکری و فرهنگی در امان بماند.

کلیدواژه ها:

تهاجم فرهنگی ، دانش آموزان ، مهندسی فرهنگی ، بحران هویت