اهمیت و نقش اخلاق حرفه ای معلمان در به کارگیری هوش مصنوعی در فرایند تدریس

ورود فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی به عرصه آموزش، فرایند تدریس را از جنبه های مختلف دگرگون ساخته و امکان هایی مانند تولید محتوای آموزشی، طراحی فعالیت های یادگیری، شخصی سازی مسیر آموزش و نیز تحلیل داده های یادگیری را فراهم آورده است. با این حال، به کارگیری هوش مصنوعی در آموزش، اگر بدون توجه به اصول اخلاق حرفه ای انجام شود، می تواند به پیامدهای نامطلوبی همچون کاهش شفافیت آموزشی، تضعیف اعتماد دانش آموزان، نقض حریم خصوصی، تشدید نابرابری های آموزشی و تقویت خطاها و سوگیری های الگوریتمی منجر گردد. از این رو، اهمیت و نقش اخلاق حرفه ای معلمان به عنوان یک مولفه بنیادین در تصمیم گیری های آموزشی و نظارت بر کاربرد فناوری های هوشمند برجسته می شود.در این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی، ابعاد اخلاق حرفه ای معلمان در استفاده از هوش مصنوعی بررسی می شود. در این چارچوب، معلم مسئولیت پذیری علمی در ارزیابی صحت، اعتبار و تناسب محتوای تولیدشده یا پیشنهادشده توسط سامانه های هوش مصنوعی را برعهده دارد و می کوشد از افتادن یادگیری در مسیر صرفا مکانیکی و غیرتربیتی جلوگیری کند. همچنین، بر ضرورت شفافیت در توضیح نحوه استفاده از سامانه ها و محدودیت های آن تاکید می شود تا دانش آموزان بدانند چه بخشی از یادگیری توسط ابزارها پشتیبانی می شود و چه بخشی همچنان نیازمند قضاوت انسانی معلم است. افزون بر این، اخلاق حرفه ای در حوزه حفظ حریم خصوصی و امنیت داده ها معنا پیدا می کند؛ زیرا جمع آوری و پردازش داده های دانش آموزان بدون رضایت آگاهانه و چارچوب های دقیق می تواند به نقض حقوق یادگیرندگان منجر شود. در ادامه، عدالت آموزشی و مقابله با تبعیض، به ویژه در ارزیابی عملکرد و ارائه بازخوردها، به عنوان محور مهم اخلاق حرفه ای معلمان مطرح می گردد.نتایج نشان می دهد اخلاق حرفه ای معلمان شرط لازم برای تحقق کیفیت یادگیری، حفظ کرامت انسانی دانش آموزان و شکل گیری تعامل معنادار انسانی در کلاس درس است. بنابراین، پیشنهاد می شود در مسیر توسعه حرفه ای معلمان، آموزش های نظام مند درباره چارچوب های اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی، مدیریت داده، ارزیابی محتوای تولیدشده و کاهش اثر سوگیری های الگوریتمی ارائه شود. در مجموع، این رویکرد می تواند هوش مصنوعی را به ابزاری کارآمد برای توانمندسازی آموزشی تبدیل کند، نه عاملی برای آسیب به حقوق یادگیرندگان و تضعیف نقش تربیتی معلم.

کلیدواژه ها:

اخلاق حرفه ای معلمان ، هوش مصنوعی ، فرایند تدریس ، مسئولیت پذیری ، شفافیت آموزشی ، حریم خصوصی ، عدالت آموزشی ، سوگیری الگوریتمی