جایگاه نهادی آینده پژوهی در حکمرانی اسلامی

در جهان معاصری که با تحولات شتابان، پیچیدگی های فزاینده و عدم قطعیت های ساختاری روبه رو است، آینده پژوهی از یک ابزار فنی، به ضرورتی راهبردی برای بقا، پیشرفت و تمدن سازی تبدیل شده است. مساله اصلی این پژوهش، آن است که آینده پژوهی چه جایگاهی در حکمرانی اسلامی مبتنی بر ولایت دارد و چگونه می توان آن را در قالب یک ساختار کارآمد نهادینه کرد. فرضیه پژوهش به دنبال این است که تحقق حکمرانی آینده نگر در جمهوری اسلامی ایران، نیازمند تاسیس نهادی مستقل و تخصصی ذیل نهاد ولایت است که با تلفیق رویکردهای اکتشافی و هنجاری، چشم انداز تمدنی نظام را طراحی، تحولات را رصد و سیاست های کلان را هدایت کند. پژوهش پیش رو با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تجویزی و با بهره گیری از چهارچوب نظری «نگرش سیستمی به حکمرانی»، جایگاه راهبردی ولایت فقیه را به عنوان محور تعادل بخش نظام اسلامی در آینده پژوهی و تصمیم سازی کلان تحلیل می کند. یافته های پژوهش نشانگر آن است که آینده پژوهی در منظومه حکمرانی اسلامی، تنها ابزاری مدیریتی نیست، بلکه افزون برآن، سازوکاری حکمت محور و الهی برای تبیین مسیر حرکت جامعه و تحقق وعده های الهی است. نوآوری این پژوهش، بیانگر آن است که برای نخستین بار، جایگاه نهادی «مرکز آینده پژوهی» ذیل سازمان برنامه ریزی و نظارت راهبردی نهاد ولایت به صورت نظری و ساختاری تحلیل و تبیین می شود؛ الگویی که می تواند هم افزایی میان نهادهای آینده پژوهی کشور را تقویت کرده، از موازی کاری جلوگیری کند و انسجام دانش آینده نگر نظام اسلامی را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی اسلامی ، آینده پژوهی ، ولایت فقیه ، سازمان برنامه ریزی و نظارت راهبردی ، مرکز آینده پژوهی ، چشم انداز تمدنی