تاثیر پروتکل ارزشیابی الکترونیکی بر پیشرفت تحصیلی با تبیین نقش واسطه ای اضطراب ریاضی در دانش آموزان دختر: یک مطالعه نیمه آزمایشی با رویکرد تحلیل مسیر

هدف: اضطراب ریاضی، به عنوان یک چالش جدی و رو به رشد در میان دانش آموزان، می تواند تاثیرات منفی گسترده ای بر عملکرد تحصیلی و پیشرفت کلی آنان در دروس مرتبط با ریاضیات داشته باشد. شیوع کووید-۱۹ و انتقال ناگهانی به آموزش برخط، نگرانی ها درخصوص تشدید این اضطراب را افزایش داده است. در این شرایط، روش های سنتی ارزشیابی اغلب ناکارآمد بوده و خود می توانستند به منبعی برای افزایش اضطراب تبدیل شوند. تغییرات در الگوهای ارزشیابی، به ویژه در شرایط آموزش مجازی، به عنوان عامل کلیدی در کاهش اضطراب و ارتقای عملکرد دانش آموزان شناخته می شود. به کارگیری استراتژی های تعاملی و کاربردی می تواند به کاهش اضطراب ریاضی کمک کند. پژوهش حاضر با هدف اصلی بررسی تاثیر پروتکل ارزشیابی الکترونیکی بر اضطراب ریاضی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول، با تاکید بر نقش واسطه ای اضطراب ریاضی، انجام شد. این مطالعه به دنبال ارائه راهکارهای عملی و مبتنی بر شواهد برای بهبود کیفیت آموزش و مدیریت موثر اضطراب در دوران تحولات آموزشی بود.مواد و روش ها: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی و با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی دانش آموزان دختر دوره متوسطه اول استان گلستان در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ بودند. نمونه ای متشکل از ۲۴۶ دانش آموز دختر، از طریق روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تخصیص داده شدند. گروه آزمایش تحت مداخله پروتکل ارزشیابی الکترونیکی قرار گرفت. در مقابل، گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای را دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه اضطراب ریاضی (MARS-R) و نمرات پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بودند. تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزارهای آماری پیشرفته SPSS نسخه ۲۷ و R صورت پذیرفت. برای تحلیل دقیق تر نقش واسطه ای اضطراب ریاضی در رابطه بین پروتکل ارزشیابی الکترونیکی و پیشرفت تحصیلی، از روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از بسته lavaan در نرم افزار R و همچنین روش بوت استرپینگ استفاده شد.بحث و نتیجه گیری: نتایج حاصل از این پژوهش، به وضوح اثربخشی معنی دار و مثبت پروتکل ارزشیابی الکترونیکی را در بهبود چشمگیر پیشرفت تحصیلی و کاهش ملموس اضطراب یادگیری ریاضی در دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل نشان داد. این یافته ها حاکی از آن است که رویکردهای نوین ارزشیابی، پتانسیل بالایی در تقویت یادگیری و کاهش موانع روان شناختی دارند و می توانند به عنوان ابزاری موثر به کار گرفته شوند. اگرچه کاهش اضطراب سنجش و نمره کلی اضطراب ریاضی به سطح معنی داری آماری ۰۵/۰ نرسید، اما روند کاهشی مشخص و امیدوارکننده ای در این مولفه ها نیز مشاهده شد که نشان دهنده تاثیرات مثبت کلی پروتکل و نیاز به تحقیقات بیشتر در این زمینه ها است. مهم تر و قابل توجه تر آن که، تحلیل واسطه گری با دقت بالا نشان داد که اضطراب ریاضی، به عنوان یک متغیر کلیدی، نقش واسطه ای معنی داری را در رابطه بین اجرای پروتکل ارزشیابی الکترونیکی و پیشرفت تحصیلی ایفا می کند. این بدان معناست که پروتکل مذکور با کاهش موثر اضطراب ریاضی (به ویژه مولفه اضطراب یادگیری)، به طور غیرمستقیم و از طریق این مکانیسم روان شناختی، بر بهبود پیشرفت تحصیلی دانش آموزان اثرگذار است. این یافته های ارزشمند، نه تنها اثربخشی پروتکل الکترونیکی را در بهبود پیشرفت تحصیلی و کاهش اضطراب یادگیری تایید می کنند، بلکه مکانیسم عمل پیچیده و چندوجهی آن را از طریق نقش واسطه ای اضطراب ریاضی به روشنی تبیین می نمایند. این پژوهش قاطعانه بر اهمیت طراحی و به کارگیری استراتژی های ارزشیابی تعاملی، انعطاف پذیر و کاربردی در محیط های آموزشی نوین، به ویژه در فضای مجازی، تاکید دارد؛ راهبردهایی که هدف آن ها نه تنها ارزیابی صرف دانش، بلکه کاهش عوامل بازدارنده روانی مانند اضطراب و ارتقاء جامع فرایند یادگیری است. در پایان، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی به جنبه های عاطفی مانند اضطراب ریاضی در کنار جنبه های شناختی توجه ویژه داشته و استفاده از فناوری های نوین ارزشیابی را جهت بهبود همزمان پیامدهای روان شناختی و تحصیلی دانش آموزان جدی بگیرند.کلیدواژه ها: اضطراب ریاضی، آموزش الکترونیکی، ارزشیابی، پروتکل، پیشرفت تحصیلی

کلیدواژه ها:

اضطراب ریاضی ، آموزش الکترونیکی ، ارزشیابی ، پروتکل ، پیشرفت تحصیلی