تبارشناسی مدل های نواندیشی در امروزی سازی احکام قرآن(با تاکید بر نواندیشان معاصر ایران)

تقریب سنت و مدرنیته، به ویژه در قلمرو آموزه های احکامی، دغدغه ای بنیادین برای نواندیشان دینی معاصر ایران بوده است. این جستار با روش «تحلیل محتوای متون» و با هدف ارائه الگویی ساختاریافته از راهکارهای ایشان، مدل های پیشنهادی برای امروزی سازی احکام قرآنی را در دو گونه کلان «سوبژکتیویستی» و «ابژکتیویستی» دسته بندی و واکاوی می کند. مدل سوبژکتیویستی با عرفی و تاریخی پنداشتن غالب احکام، بر عاملیت خودبنیاد عقل (قطعی یا ظنی) و تاثیر جبری اقتضائات زمانی-مکانی در نسخ و جایگزینی احکام ناکارآمد تاکید دارد. در مقابل، مدل ابژکتیویستی، با حفظ حرمت نصوص منقول، تغییر احکام را تنها در سایه تغییر موضوعات یا در پرتو اصول کلان تعبیه شده توسط شارع مقدس مجاز می شمارد و عقل را در ارزیابی کارآمدی احکام منصوص، ناتوان می داند. یافته پژوهش حاکی از آن است که این دو مدل، با وجود اشتراک در برخی مبانی مانند تفکیک دوگانه احکام، در ماهیت، مبانی و مکانیزم تغییر، اختلافی بنیادین دارند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: مدل ، امروزی سازی ، آموزه های احکامی قرآن نواندیشان دینی