معماری جاودانه گفتمان وحی و عقلانیت در قرآن کریم: بازخوانی گفتمان قرآنی از منظر دیالکتیک ارتباطی هابرماس

قرآن کریم به عنوان گفتمانی که میان آموزه های وحیانی و عقلانی پیوند برقرار کرده، ساختاری منسجم و جاودانه را برای هدایت بشری ارائه نموده است. این پژوهش، با رویکردی توصیفی تحلیلی، تلاش دارد تا ابعاد مختلف این گفتمان را واکاوی کند و جایگاه بی همتای آن را از منظر دیالکتیک ارتباطی هابرماس مورد بررسی قرار دهد. در این راستا، ابتدا عناصر بنیادین گفتمان قرآنی و نحوه ی تعامل آن با وحی و عقلانیت تحلیل شده است. سپس، بر اساس نظریه ی ارتباطی هابرماس، نقش قرآن کریم در معماری یک نظام گفتمانی جامع و تاثیرگذار ارزیابی می شود. نتایج پژوهش نشان میدهد که نقطه تلاقی و هم پوشانی میان نظریه دیالکتیکی یورگن هابرماس و گفتمان قرآنی، در اصول بنیادینی چون کارکرد زبان در فرآیند تفاهم و هدایت انسان، التفات به عقلانیت انتقادی در مسیر کشف حقیقت، عدالت اجتماعی، برابری در مناسبات گفت وگومحور و روشنگری در روابط انسانی، به وضوح قابل تشخیص و تحلیل است. بر این اساس، قرآن کریم نه تنها وحی الهی را در عالی ترین سطح تبیین می کند، بلکه از طریق شیوه های ارتباطی اش، خردورزی و عقلانیت را به عنوان مکمل وحی به کار می گیرد و منظومه ای منسجم را بر پایه عقلانیت، شفافیت، عدالت و گفت وگو است شکل داده و وحی الهی را در قالب گفتمانی واحد مرکب از آموزه های وجودی وحیانی و آموزه های معرفتی عقلانی معرفی می کند. این مقاله، با بررسی روش های ارتباطی قرآن کریم، برتری و جاودانگی آن را به عنوان یک نظام معرفتی و وجودی برجسته می سازد و اثبات می کند که این کتاب آسمانی، نه تنها در حوزه ی هدایت معنوی بلکه در عرصه ی تعاملات انسانی نیز به عنوان الگویی بی همتا قابل تفسیر است.

کلیدواژه ها:

منظومه ی گفتمانی ، نظام ارتباطی ، معرفت قرآنی ، تحلیل دیالکتیکی ، نظریه ی ارتباطی هابرماس