تحلیل جرم شناختی آزار و اذیت اینترنتی (Cyber Harassment)

تحولات فناوری اطلاعات و ارتباطات در دهه های اخیر، به شکل چشمگیری شیوه های تعامل انسانی را دگرگون ساخته است؛ با وجود مزایای فراوان فضای مجازی در تسهیل ارتباطات، آموزش و تجارت، این فضا بستر جدیدی برای ارتکاب انواع جرایم از جمله آزار و اذیت اینترنتی فراهم کرده است. آزار و اذیت اینترنتی (Cyber Harassment) شامل رفتارهایی نظیر ارسال پیام های تهدیدآمیز، انتشار اطلاعات خصوصی، توهین، افترا، یا ایجاد مزاحمت مداوم از طریق وسایل الکترونیکی است که هدف آن آسیب روانی، اجتماعی یا حرفه ای به قربانی می باشد. این مطالعه با هدف تحلیل جرم شناختی پدیده آزار و اذیت اینترنتی انجام شده و آن را از منظر عوامل سبب شناختی، ساختارهای کنترلی، وضعیت قانونی و راهکارهای پیشگیرانه مورد بررسی قرار می دهد. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است. داده ها از منابع علمی داخلی و بین المللی، قوانین، گزارش های پلیسی و مطالعات جرم شناسی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که آزار اینترنتی از ویژگی هایی چون ناشناسی مرتکب، گستردگی اثر، دشواری در اثبات جرم و ضعف حمایت قانونی از قربانیان برخوردار است. نتایج نشان می دهد که در تبیین این جرم باید به عوامل روان شناختی و اجتماعی از جمله ناتوانی در همدلی، اختلالات شخصیت ضد اجتماعی، فشارهای گروهی و نبود سواد رسانه ای توجه ویژه داشت. همچنین عدم تدوین مقررات صریح و یکپارچه در بسیاری از کشورها، موجب دشواری در تعقیب و مجازات مجرمان شده است. پیشنهاد می شود تقویت قوانین اختصاصی در زمینه جرایم سایبری، ارتقای آموزش های رسانه ای و توسعه سامانه های نظارت دیجیتال از مهم ترین راهکارهای پیشگیرانه باشند.

کلیدواژه ها:

آزار و اذیت اینترنتی ، جرم شناسی سایبری ، قربانی شناسی ، پیشگیری اجتماعی ، فضای مجازی