ارزیابی فنی-اقتصادی استفاده از مصالح بازیافتی در پروژه های نوسازی شهری اراک (با نگاه به اقتصاد چرخشی و کاهش آلایندگی)

تولید پسماندهای ساختمانی و تخریبی (C&D Waste) به عنوان یکی از چالش های محیط زیستی شهرهای در حال توسعه، سالانه میلیون ها تن مواد اولیه را در چرخه تولید خارج می کند و آلودگی های جدی ایجاد می نماید. شهر اراک با رشد سالانه ۳.۲% در ساخت وساز و نوسازی، سالانه حدود ۱۸۵ هزار تن پسماند ساختمانی تولید می کند که ۸۲% آن در دفنگاه های غیراصولی رها شده و منابع ارزشمندی را هدر می دهد. این پژوهش با هدف ارزیابی فنی-اقتصادی استفاده از مصالح بازیافتی در پروژه های نوسازی شهری اراک با تاکید بر اقتصاد چرخشی و کاهش آلایندگی انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی شامل تحلیل ترکیب شیمیایی و مکانیکی ۱۲ نوع پسماند ساختمانی، ساخت و آزمایش ۲۴ نمونه بتن و آسفالت با درصدهای مختلف جایگزینی مصالح بازیافتی، مصاحبه با ۲۸ خبره صنعت ساختمان و محیط زیست، و تحلیل چرخه حیات (LCA) با نرم افزار SimaPro بوده است. یافته ها نشان می دهد که سه ماده بازیافتی اصلی قابل استفاده در پروژه های نوسازی عبارتند از: (۱) سنگدانه های بازیافتی از تخریب ساختمان ها (جایگزینی تا ۴۰% در بتن های غیرسازه ای)، (۲) پودر مصالح سرامیکی بازیافتی (جایگزینی تا ۱۵% سیمان در بتن)، و (۳) آسفالت بازیافتی گرم (جایگزینی تا ۳۰% در لایه های زیرین معابر). ارزیابی فنی نشان داد که بتن با ۳۰% سنگدانه بازیافتی، مقاومت فشاری ۲۸.۵ مگاپاسکال (۹۲% بتن معمولی) و آسفالت با ۲۵% مواد بازیافتی، مقاومت مارشال ۹.۸ کیلو نیوتن (۸۸% آسفالت معمولی) دارد که برای کاربردهای شهری غیربحرانی قابل قبول است. تحلیل اقتصادی نشان داد که استفاده از مصالح بازیافتی هزینه های پروژه های نوسازی را ۱۸-۲۴% کاهش می دهد و دوره بازگشت سرمایه برای ایجاد کارخانه بازیافت متوسط مقیاس ۳.۸ سال است. تحلیل چرخه حیات نیز کاهش ۳۲% در مصرف انرژی، ۲۸% در انتشار دی اکسیدکربن و ۴۵% در مصرف آب را نشان داد. همچنین، مدل «زنجیره ارزش بسته بازیافت شهری» طراحی شد که از جمع آوری تا بازتولید را پوشش می دهد و با ایجاد ۱۲۰ شغل مستقیم، پتانسیل تبدیل پسماندهای ساختمانی به منبع درآمدی برای شهرداری را فراهم می آورد. این پژوهش نشان می دهد که استفاده از مصالح بازیافتی در پروژه های نوسازی شهری اراک نه تنها از نظر فنی امکان پذیر و از نظر اقتصادی سودآور است، بلکه گامی کلیدی در جهت تحقق اقتصاد چرخشی و کاهش آلایندگی شهری محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مصالح بازیافتی ، اقتصاد چرخشی ، پسماندهای ساختمانی ، نوسازی شهری ، کاهش آلایندگی ، شهر اراک