تبیین نظامات انتخاب و انتصاب مدیران با جهت گیری بهبود مدیریت دولتی در ایران

نظام انتخاب و انتصاب مدیران در بخش دولتی ایران، به عنوان یکی از ارکان کلیدی بهبود مدیریت دولتی، تحت تاثیر قانون مدیریت خدمات کشوری (مصوب ۱۳۸۶ با اصلاحات بعدی)، دستورالعمل های شورای عالی اداری و تلاش برای استقرار شایسته سالاری قرار دارد. هدف این مقاله، تبیین نظامات موجود انتخاب و انتصاب مدیران با جهت گیری بهبود مدیریت دولتی است، با تمرکز بر تمایز مدیران حرفه ای و سیاسی، شرایط عمومی و تخصصی، فرآیندها و چالش های اجرایی. روش تحقیق حاضر، رویکرد کیفی ترکیبی مبتنی بر تحلیل محتوای اسنادی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ کارشناس و مدیر ارشد سابق در دستگاه های اجرایی است که از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند؛ داده ها با نرم افزار MAXQDA کدگذاری و تحلیل تماتیک شدند. یافته ها نشان می دهد که نظام فعلی بر پایه مواد ۵۴ تا ۵۷ قانون مدیریت خدمات کشوری و دستورالعمل مصوب ۱۳۹۵ شورای عالی اداری (با اصلاحات تا ۱۴۰۴) استوار است که مدیران حرفه ای را به چهار سطح (ارشد، میانی، عملیاتی و پایه) تقسیم کرده و شرایطی مانند سابقه خدمت، گواهینامه شایستگی، ثبت در بانک اطلاعات مدیران و ارزیابی کانونی را الزامی می کند. با این حال، چالش های عمده شامل مداخلات سیاسی و توصیه محوری (به ویژه در مدیران ارشد و سیاسی)، عدم اجرای کامل شایسته سالاری، ضعف در ارزیابی شایستگی های رفتاری و تخصصی، ناکارآمدی بانک اطلاعات مدیران، کمبود شفافیت فرآیندها و تاثیر عوامل غیررسمی مانند روابط و سابقه گرایی بر انتصاب ها مشاهده می شود. این عوامل منجر به کاهش اثربخشی مدیریت دولتی، فرسایش اعتماد سازمانی و هدررفت سرمایه انسانی می گردد. نتیجه گیری مقاله تاکید دارد که برای بهبود، نیاز به تقویت مکانیزم های ارزیابی مستقل (مانند کانون های ارزیابی پیشرفته)، کاهش مداخلات سیاسی در سطوح حرفه ای، به روزرسانی مدل شایستگی با رویکرد حرفه ای گرایی، افزایش شفافیت و پاسخگویی، و ادغام فناوری در فرآیند گزینش وجود دارد تا نظام انتصاب به سمت شایسته سالاری واقعی حرکت کند و مدیریت دولتی کارآمدتر شود.

کلیدواژه ها:

شایسته سالاری ، انتصاب مدیران ، مدیریت دولتی ، شورای عالی اداری ، قانون مدیریت خدمات کشوری