چارچوبی یکپارچه برای کنترل اعتبارات شهرداری رشت مبتنی بر فناوری های وب، اینترنت اشیا و مدل سازی سیستم دینامیک

کنترل اعتبارات شهرداری ها در ایران عمدتا بر اساس سیستم های حسابداری سنتی و گزارش گری پس رو (Backward Reporting) انجام می شود که امکان ردیابی بلادرنگ تطابق بین تخصیص مالی و پیشرفت فیزیکی پروژه ها را محدود ساخته است. این پژوهش با هدف طراحی چارچوبی نوآورانه برای کنترل پیش رو (Forward Control) اعتبارات شهرداری رشت، تلفیقی از سه فناوری کلیدی را پیشنهاد می دهد: الف) فناوری های سمانیک وب (Semantic Web) برای یکپارچه سازی معنایی داده های مالی، فنی و محیطی؛ ب) اینترنت اشیا (IoT) برای ردیابی فیزیکی پیشرفت پروژه ها از طریق سنسورهای نصب شده در محل اجرا؛ ج) مدل سازی سیستم دینامیک (System Dynamics) برای شبیه سازی سناریوهای بودجه ای و پیش بینی اثرات زنجیره ای انحرافات. روش تحقیق ترکیبی از تحلیل محتوای استانداردهای بین المللی IPSAS، مطالعه میدانی ۱۲ پروژه عمرانی شهرداری رشت در سال ۱۴۰۲، و شبیه سازی کامپیوتری با نرم افزار Vensim انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که چارچوب پیشنهادی با ایجاد «لایه معنایی» برای داده های بودجه ای، امکان پرس وجوی هوشمند (مانند: «کدام پروژه های فضای سبز با بودجه بیش از ۵ میلیارد تومان در مناطق سیل خیز، پیشرفت فیزیکی کمتر از ۴۰٪ دارند؟») را فراهم می کند. همچنین، سیستم اینترنت اشیای پیاده سازی شده در پروژه نمونه «توسعه بلوار فرهنگ» رشت، توانسته با دقت ۹۲٪ پیشرفت فیزیکی پروژه را ردیابی کرده و هشدار خودکار هنگام عدم تطابق با تخصیص مالی ارسال نماید. مدل سیستم دینامیک نیز نشان داد که انحراف ۱۰٪ی در بودجه پروژه های فاضلاب، اثر زنجیره ای معادل ۴.۳٪ کاهش کیفیت آب دریاچه رشت در بلندمدت دارد که در سیستم های سنتی قابل شناسایی نیست. نوآوری اصلی این پژوهش، ایجاد «حلقه بسته کنترل بودجه» است که در آن داده های فیزیکی (از طریق اینترنت اشیا)، داده های معنایی (از طریق سمانیک وب) و شبیه سازی سیاست ها (از طریق سیستم دینامیک) در یک چارچوب یکپارچه ترکیب شده و کنترل بودجه را از فرآیند اداری به سیستم هوشمند تبدیل می کند. این چارچوب با استفاده از استانداردهای باز (RDF، OWL، SPARQL) و سخت افزارهای ارزان قیمت اینترنت اشیا، قابلیت پیاده سازی در شهرداری های متوسط مقیاس ایران را بدون نیاز به زیرساخت های پرهزینه دارد.

کلیدواژه ها:

کنترل اعتبارات شهری ، فناوری سمانیک وب ، اینترنت اشیا ، سیستم دینامیک ، شفافیت مالی ، شهرداری رشت