تاثیر تغییرات اقلیمی بر سلامت درختان و گیاهان فضای سبز شهری و راهکارهای مدیریتی

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های قرن حاضر، اثرات قابل توجهی بر سلامت درختان و گیاهان فضای سبز شهری برجای گذاشته است. افزایش دما، تغییر الگوی بارش، تشدید دوره های خشکسالی و افزایش فراوانی تنش های محیطی، موجب تضعیف عملکرد فیزیولوژیک گیاهان شهری و کاهش کارایی خدمات اکوسیستمی آن ها شده است. هدف این پژوهش، بررسی اثرات چندبعدی تغییرات اقلیمی بر سلامت پوشش گیاهی فضای سبز شهری و تحلیل پیامدهای مدیریتی آن با تاکید بر شرایط شهرهای مناطق خشک و نیمه خشک است. فرض اصلی پژوهش بر این مبنا استوار است که افزایش دما و کاهش منابع آب، به صورت مستقیم و غیرمستقیم موجب افت شاخص سلامت درختان شهری می شود و این اثر در نواحی متراکم شهری شدت بیشتری دارد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره گیری از مرور نظام مند منابع علمی، تحلیل ثانویه داده های کمی مطالعات پیشین و شبیه سازی داده های واقع گرایانه انجام شده است. در بخش شبیه سازی، رابطه افزایش دما با کاهش سلامت نسبی پوشش گیاهی بررسی و الگوی فضایی سلامت فضای سبز در قالب نقشه حرارتی یک شهر فرضی تحلیل شد. نتایج نشان داد که به طور متوسط با افزایش هر یک درجه سانتی گراد دما، شاخص سلامت نسبی پوشش گیاهی کاهش معناداری را تجربه می کند و در سناریوهای گرمایش شدید، بدون اجرای راهکارهای سازگارانه، بخش قابل توجهی از درختان شهری در معرض ضعف شدید و خشکیدگی زودرس قرار خواهند گرفت. همچنین، نواحی مرکزی شهرها به دلیل تراکم ساختمانی بالا و محدودیت منابع آب، بیشترین آسیب پذیری را نشان دادند. یافته ها بر ضرورت بازنگری در الگوی انتخاب گونه های گیاهی، مدیریت پایدار منابع آب و استفاده از فناوری های پایش هوشمند در مدیریت فضای سبز شهری تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، سلامت درختان شهری ، فضای سبز شهری ، تنش گرمایی ، مدیریت سازگار با اقلیم