نقش فضای سبز شهری در کاهش اثرات تغییرات اقلیمی در شهرهای خشک و نیمه خشک

افزایش دمای محیط های شهری و شکل گیری پدیده جزیره حرارتی شهری، به ویژه در شهرهای واقع در اقلیم خشک و نیمه خشک، یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی و مدیریتی معاصر به شمار می رود. این پژوهش با فرض تاثیرگذاری معنادار فضاهای سبز شهری، به ویژه بام ها و دیوارهای سبز، بر تعدیل جزایر حرارتی و بهبود خرداقلیم شهری، با هدف بررسی نقش مدیریت شهری و بازآفرینی فضاهای سبز در کاهش شدت این پدیده انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه تحلیلی–میدانی بوده و داده های موردنیاز از طریق مطالعات میدانی، اسناد کتابخانه ای و تحلیل تصاویر ماهواره ای دمای سطح زمین در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹ گردآوری شده است. پردازش و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای ArcGIS و Excel انجام گرفت و در ادامه، ارزیابی راهبردی بام و دیوار سبز با بهره گیری از مدل SWOT در چهار بعد کاربردی، زیست محیطی، زیباشناختی و اقتصادی–فنی صورت پذیرفت. منطقه خوسف در استان خراسان جنوبی، به عنوان نمونه ای شاخص از شهرهای واقع در حاشیه کویر و دارای محدودیت منابع آبی، به عنوان محدوده مورد مطالعه انتخاب شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که توسعه هدفمند فضاهای سبز شهری و به کارگیری بام و دیوار سبز می تواند با کاهش دمای سطح زمین، کاهش نوسانات حرارتی، بهبود کیفیت هوا و کاهش مصرف انرژی، نقش موثری در تعدیل جزایر حرارتی ایفا کند. همچنین نتایج تحلیل SWOT بیانگر آن است که با وجود محدودیت هایی نظیر کمبود آب و ضعف سازه ای برخی ساختمان ها، انتخاب گونه های گیاهی بومی و مقاوم به گرما، خشکی و کم آبی می تواند پایداری اکولوژیک فضاهای سبز را افزایش داده و اثربخشی این راهکارها را در شرایط تغییر اقلیم تقویت کند.

کلیدواژه ها:

جزیره حرارتی شهری ، فضای سبز شهری ، بام و دیوار سبز ، مدیریت شهری ، تغییر اقلیم