بررسی مﻘام »رضا« در مرصادالعباد نجم الدین رازی و دیوان حافظ

یکی از موضوعات و مﻘامات عرفانی در گفتمان صوفیان و عارفان، مﻘام »رضا« است. »رضا« در معنای عادی آن یعنی خشنودی از دادهها و ندادهها، خوشیها و تلخیها، آسانی ها، دشواریهای زندگی، انسان راضی و خشنود از نداشتهها شکایت نمیکند، بر سختیها بردباری میکند و به حکم قضا و قضاگردان گردن می نهد. »رضا در نزد عارفان روح، کراهت تحمل مرارت احکام قضاوقدر است« )سجادی،۴۱۹:۱۳۷۰) شیخ شهاب الدین سهروردی میگوید: »مﻘام رضا آنگه حاصل شود که دل، منشرح شود و انشراح دل، از نور یﻘین تولد کند و از نور یﻘین، بصیرت دل، تولد کند و از بصیرت دل، رضا تولد کند. مرتضی علی )ع( گفت: هر کس که مﻘیم بساط رضا شد، از حق تعالی هیچ چیز به کراهیت ندارد«. )سهروردی،۱۸۷:۱۳۹۴( ؛بنابراین رضا، زائیده یﻘین است و انسان در مﻘام رضا هیچ کدام از نیکوییها، و تﻘدیرهای خداوند را ناپسند نمیداند. روزبهان بﻘلی گوید»:استاد گفت: رضا آن است که بلا را از عطا برتر نشماری«. )نیکسون، ۱۰۹:۱۳۸۹) نجم رازی یا نجم دایه یکی از بزرگترین صوفیان مسلمان است که اندیشههای او الگوی صوفیان عارفان پس از خود؛ مانند حافظ است. در این پژوهش به مﻘام رضا در مرصادالعباد نجم رازی و دیوان حافظپرداخته می شود.

کلیدواژه ها:

رضا ، مﻘام ، نجم رازی ، حافظ ، تسلیم ، ملامت پسندی ، صبر