رابطه ی برداشت فراگیران از هوش هیجانی با انگیزش یادگیری و فشار روانی آزمون

هوش هیجانی (EI) به عنوان مجموعه ای از مهارت های درک، مدیریت و استفاده از هیجانات، نقش حیاتی در سازگاری تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. درک این موضوع که چگونه نگرش دانش آموزان نسبت به قابلیت های هیجانی خود (هوش هیجانی) بر تمایل آن ها به دستیابی به موفقیت تحصیلی (انگیزش پیشرفت) و میزان پریشانی آن ها (اضطراب امتحان) تاثیر می گذارد، از دغدغه های اصلی آموزش و پرورش است. هدف این پژوهش، بررسی و تبیین چگونگی تاثیرگذاری دیدگاه دانش آموزان نسبت به هوش هیجانی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی و همچنین میزان اضطراب آن ها در مواجهه با ارزشیابی ها است.این تحقیق با رویکردی کمی و مبتنی بر مدل های همبستگی (Correlational Survey Design) انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان دوره دوم ابتدایی شهر اراک است. ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس سنجش هوش هیجانی ادراک شده، مقیاس انگیزش پیشرفت تحصیلی و پرسشنامه استاندارد اضطراب امتحان بوده است. داده ها با استفاده از روش های آماری مناسب تحلیل شده اند.نتایج تحلیل داده ها نشان داد که دیدگاه مثبت و درک بالاتر دانش آموزان از هوش هیجانی خود، رابطه مستقیم و معناداری با افزایش انگیزش پیشرفت تحصیلی آن ها دارد. به عبارت دیگر، دانش آموزانی که توانایی های هیجانی خود را بالاتر ارزیابی می کنند، اهداف تحصیلی بلندپروازانه تری دنبال می کنند و برای رسیدن به آن ها تلاش بیشتری می کنند. از سوی دیگر، هوش هیجانی بالا به طور معکوس و منفی بر اضطراب امتحان اثر می گذارد؛ دانش آموزان با هوش هیجانی قوی تر، بهتر می توانند فشارهای روانی ناشی از ارزشیابی ها را مدیریت کرده و اضطراب کمتری تجربه کنند.این پژوهش تایید می کند که هوش هیجانی نه تنها یک عامل کلیدی در تقویت کننده انگیزش پیشرفت تحصیلی است، بلکه نقش یک مکانیسم حفاظتی (Protective Mechanism) در کاهش اضطراب امتحان را نیز ایفا می کند. بنابراین، برنامه های آموزشی باید بر تقویت مولفه های هوش هیجانی دانش آموزان تمرکز کنند تا از یک سو انگیزش درونی آن ها تقویت شده و از سوی دیگر، محیطی عاری از استرس های غیرضروری در زمان ارزشیابی فراهم آید.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، انگیزش پیشرفت تحصیلی ، اضطراب امتحان ، خودآگاهی هیجانی.