سوگ در حیوانات اجتماعی: تحلیل بین رشته ای از رفتارشناسی جانوری و روان شناسی فقدان

پدیده واکنش به مرگ همنوع در حیوانات اجتماعی، مرز میان رفتارشناسی جانوری (اتنولوژی) و روان شناسی هیجان را به چالش می کشد. این پژوهش با هدف تلفیق یافته های اتنولوژیک و مفاهیم روان شناسی فقدان، به تحلیل کیفی رفتارهای مرتبط با «سوگ» در چهار گونه اجتماعی با شناخت بالا (فیل های آفریقایی، شامپانزه ها، دلفین های بینی بطری، و کلاغ های کلاه سیاه) می پردازد. با به کارگیری رویکرد تفسیری و روش «مطالعه موردی جمعی کیفی»، مستندات رفتاری موجود در ادبیات علمی، با دو چارچوب روان شناختی اصلی—مدل دلبستگی و فقدان جان بالبی (با تاکید بر مراحل جستجو و اعتراض) و تمایز میان سوگ عادی و پیچیده—مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها الگوهای رفتاری مشترک و متمایزی را در واکنش به فقدان در این گونه ها نشان می دهند؛ از جمله تعامل پایدار با جسد، حمل آن، تغییر در الگوهای آوایی، انزوای اجتماعی، و دگرگونی در عادات مراقبت از خود. تحلیل تطبیقی این رفتارها حاکی از هم پوشانی قابل توجه، به ویژه در مولفه های «جستجو» و «اعتراض» مدل بالبی، و همچنین در نشانه های شبیه به افسردگی و بی علاقگی است. با این حال، این مقاله استدلال می کند که مفهوم انسانی «سوگ» با همه ابعاد شناختی و زبانی آن، به طور کامل برای حیوانات قابل اطلاق نیست و اصطلاح «واکنش پیچیده به فقدان» را به عنوان جایگزینی دقیق تر پیشنهاد می دهد. بحث اصلی مقاله بر سر ریشه های تکاملی مشترک این هیجانات، ضرورت احتیاط در برابر تفسیر انسان محورانه، و پیامدهای این درک برای حوزه های رفتارشناسی جانوری، روان شناسی مقایسه ای و رفاه حیوانات است. در نهایت، این تلفیق بین رشته ای، نه تنها درک ما از عمق زندگی عاطفی حیوانات را غنی می سازد، بلکه پرتویی تازه بر ماهیت زیست شناختی هیجانات پیچیده در انسان نیز می افکند.

کلیدواژه ها:

سوگ حیوانات ، واکنش به فقدان ، رفتارشناسی جانوری (اتنولوژی) ، روان شناسی مقایسه ای ، دلبستگی ، رفتار اجتماعی ، فیل ها ، نخستی سانان ، آب بازسانان ، کلاغ سانان ، مدل بالبی ، انسان انگاری