بررسی اثر خستگی شغلی بر عملکرد ایمنی آتش نشانان در عملیات اطفای حریق

خستگی شغلی به عنوان یکی از عوامل پنهان اما تعیین کننده در کاهش عملکرد ایمنی کارکنان مشاغل پرخطر، نقش مهمی در بروز خطاهای انسانی و افزایش حوادث شغلی ایفا می کند. آتش نشانان به دلیل ماهیت عملیات اطفای حریق، هم زمان در معرض فشارهای فیزیکی شدید، استرس های روانی، بار حرارتی بالا، شیفت های نامنظم و تصمیم گیری های سریع در شرایط بحرانی قرار دارند که این عوامل می توانند به خستگی حاد و مزمن منجر شوند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر خستگی شغلی بر عملکرد ایمنی آتش نشانان در عملیات اطفای حریق با رویکرد ایمنی و بهداشت حرفه ای (HSE) است. این تحقیق از نوع کاربردی و با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد ترکیبی (غلبه کمی) انجام شد. جامعه آماری شامل آتش نشانان عملیاتی شهری بود و داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد خستگی شغلی، ارزیابی عملکرد ایمنی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده میدانی جمع آوری شد. نتایج نشان داد که بین سطح خستگی شغلی و کاهش عملکرد ایمنی رابطه معنادار آماری وجود دارد، به گونه ای که افزایش خستگی با افت تمرکز، کاهش سرعت واکنش، افزایش خطاهای عملیاتی و استفاده نادرست از تجهیزات حفاظت فردی همراه است. همچنین مشخص شد که عوامل سازمانی نظیر طول شیفت، کمبود زمان بازیابی، ضعف برنامه های آمادگی جسمانی و ناکارآمدی مدیریت خستگی، نقش مهمی در تشدید پیامدهای ایمنی خستگی دارند. یافته ها حاکی از آن است که خستگی شغلی نه تنها بر ایمنی فردی آتش نشانان، بلکه بر ایمنی تیمی و موفقیت عملیات اطفای حریق نیز تاثیر منفی می گذارد. بر این اساس، مدیریت خستگی باید به عنوان یک مولفه کلیدی در سیستم های مدیریت HSE سازمان های آتش نشانی مورد توجه قرار گیرد. نتایج این پژوهش می تواند مبنای علمی مناسبی برای تدوین برنامه های مدیریت خستگی، بهبود طراحی شیفت های کاری، ارتقای آمادگی جسمانی و کاهش حوادث شغلی در عملیات اطفای حریق فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

خستگی شغلی ، عملکرد ایمنی ، آتش نشانان ، عملیات اطفای حریق ، ایمنی و بهداشت حرفه ای (HSE) ، خطای انسانی ، حوادث شغلی