تحلیل سمیت گازها و بخارات شیمیایی آزادشده در حریق های شهری و اثرات آن بر سلامت شغلی آتش نشانان

حریق های شهری، به ویژه در ساختمان ها، انبارها و کاربری های مختلط، منجر به آزادسازی طیف گسترده ای از گازها و بخارات شیمیایی سمی می شوند که سلامت شغلی آتش نشانان را به طور مستقیم و غیرمستقیم تهدید می کند. این ترکیبات عمدتا حاصل احتراق ناقص یا تجزیه حرارتی مواد پلیمری، سوخت های فسیلی، رنگ ها، حلال ها و تجهیزات الکتریکی بوده و شامل گازهایی نظیر مونوکسید کربن، هیدروژن سیانید، دی اکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، فرمالدهید و ذرات معلق ریز هستند. هدف این مطالعه، تحلیل سمیت این گازها و بخارات شیمیایی و بررسی اثرات حاد و مزمن آن ها بر سلامت شغلی آتش نشانان در عملیات اطفای حریق شهری است. روش تحقیق بر پایه مرور نظام مند منابع علمی معتبر، گزارش های NFPA، NIOSH و WHO و تحلیل داده های مرتبط با مواجهه شغلی آتش نشانان با آلاینده های احتراقی است. نتایج مطالعات نشان می دهد که مواجهه کوتاه مدت با غلظت های بالای این گازها می تواند منجر به مسمومیت حاد، کاهش هوشیاری، اختلال عملکرد تنفسی و افزایش ریسک حوادث ثانویه در صحنه عملیات شود، در حالی که مواجهه های تکرارشونده و مزمن با دوزهای پایین تر، با افزایش بروز بیماری های ریوی، قلبی–عروقی و حتی برخی سرطان ها در آتش نشانان ارتباط معنادار دارد. همچنین شواهد نشان می دهد که کارایی تجهیزات حفاظت فردی تنفسی، مدت زمان استفاده صحیح از آن ها و تصمیم گیری عملیاتی در خصوص تهویه و کنترل دود، نقش تعیین کننده ای در کاهش دوز دریافتی آلاینده ها دارد. این مقاله با رویکرد HSE، ضمن تبیین مکانیسم های شیمیایی تولید آلاینده ها در حریق های شهری، بر ضرورت به روزرسانی پروتکل های عملیاتی، آموزش تخصصی آتش نشانان در حوزه شیمی احتراق و انتخاب مناسب تجهیزات تنفسی تاکید می کند. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان مبنای علمی برای بهبود ایمنی شغلی، کاهش پیامدهای سلامت محور و ارتقای تصمیم گیری در عملیات اطفای حریق شهری مورد استفاده سازمان های آتش نشانی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سمیت گازهای احتراقی ، حریق های شهری ، سلامت شغلی آتش نشانان ، شیمی احتراق ، بخارات شیمیایی ، تجهیزات حفاظت تنفسی ، HSE