چالش ها و فرصت های پیاده سازی شهرداری الکترونیکی در کلانشهرهای ایران

چکیدهشهرداری الکترونیکی به عنوان بستر تحقق شهر هوشمند و نمود عینی حکمرانی دیجیتال در سطح محلی، می تواند نقش بسزایی در ارتقای کیفیت خدمات، شفافیت و مشارکت شهروندی ایفا کند. با این حال، کلانشهرهای ایران در مسیر گذار از مدیریت سنتی به حکمرانی دیجیتال با چالش های چندبعدی مواجه هستند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی این چالش ها و تدوین الگویی یکپارچه برای پیاده سازی موفق شهرداری الکترونیکی در کلانشهرهای ایران انجام شده است. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) و با مشارکت ۴۵ نفر از خبرگان مدیریت شهری، فناوری اطلاعات و نمایندگان جامعه مدنی در سه کلانشهر تهران، مشهد و اصفهان صورت گرفته است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و پرسشنامه جمع آوری و با روش تحلیل تم و تحلیل سلسله مراتبی (AHP) تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد چالش ها در پنج محور اصلی «ضعف زیرساخت یکپارچه فناوری»، «شکاف حقوقی و حکمرانی داده»، «موانع فرهنگی-سازمانی»، «نابرابری دیجیتال و شکاف مشارکتی» و «مسائل امنیتی و حریم خصوصی» قابل طبقه بندی هستند. بر اساس اولویت بندی خبرگان، «نبود معماری یکپارچه و استانداردهای هم کنش پذیری» و «فقدان چارچوب حقوقی شفاف برای داده های شهری» به عنوان مهم ترین موانع شناسایی شدند. در نهایت، الگوی پیشنهادی «شهرداری الکترونیکی یکپارچه و مشارکت محور (IEPM)» در پنج لایه (حکمرانی و سیاست گذاری، قوانین و مقررات، زیرساخت فنی، توانمندسازی انسانی، و خدمات و مشارکت) طراحی و اعتبارسنجی شد. این الگو می تواند به عنوان نقشه راهی برای مدیران و سیاست گذاران شهری در جهت تحقق شهرداری الکترونیکی کارآمد، فراگیر و پاسخگو مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شهرداری الکترونیکی ، حکمرانی دیجیتال ، کلانشهرهای ایران ، مشارکت الکترونیکی ، مدیریت شهری هوشمند