تحلیل رابطه ی بین سبک های دلبستگی ایمن و ناایمن با میزان اضطراب امتحان در دانش آموزان نوجوان

این پژوهش با هدف تحلیل رابطه ی بین سبک های دلبستگی ایمن و ناایمن و میزان اضطراب امتحان در دانش آموزان نوجوان انجام شده است. در این مطالعه، از روش توصیفی-تحلیلی و پیمایش توصیفی-همبستگی استفاده گردید. جامعه ی آماری شامل تمام دانش آموزان نوجوان انتخاب شده ی دوره ی متوسطه ی اول و دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ بود که با روش نمونه گیری در دسترس، ۳۵۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه ی سبک های دلبستگی بزرگسالان (ECR-R) و پرسشنامه ی اضطراب امتحانی (TAS) بود که هر دو دارای پایایی و روایی تاییدشده در محیط فارسی هستند. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی (همبستگی پیرسون، رگرسیون چندمتغیری و تحلیل مسیر) انجام گرفت. نتایج نشان داد که سبک دلبستگی ایمن با میزان اضطراب امتحانی رابطه ی منفی و معناداری دارد (r = -۰.۴۷، p < ۰.۰۰۱)، در حالی که سبک های ناایمن (به ویژه سبک اجتنابی و اضطراب زده) با اضطراب امتحانی رابطه ی مثبت و معناداری می سازند (r = ۰.۳۸ و r = ۰.۴۲ به ترتیب، p < ۰.۰۱). همچنین، تحلیل رگرسیون چندمتغیری حاکی از آن بود که سبک های دلبستگی ناایمن حدود ۲۸ درصد از واریانس اضطراب امتحانی را تبیین می کنند. از دیدگاه تحلیل مسیر، اضطراب اجتماعی به عنوان متغیر واسطه ای، رابطه ی بین سبک دلبستگی ناایمن و اضطراب امتحانی را تقویت می کند. این یافته ها بر لزوم توجه به عوامل روان شناختی-ارتباطی در کاهش اضطراب امتحانی و طراحی مداخلات روان شناختی مبتنی بر ارتقای سبک دلبستگی ایمن در محیط آموزشی اشاره می کند. در نهایت، پیشنهاد می شود برنامه های راهنمایی و مشاوره ی مدرسه بر پایه ی مفاهیم نظریه ی دلبستگی طراحی شوند تا بتوانند در ارتقای سلامت روان دانش آموزان موثر باشند.

کلیدواژه ها:

دلبستگی ایمن ، دلبستگی ناایمن ، اضطراب امتحان ، نوجوانان ، روابط ایمنی