ساخت وساز در بافت های فرسوده شهری از دیدگاه کارشناسی ساخت وساز

این مقاله مروری جامع، به بررسی ابعاد مختلف بافت های فرسوده شهری از منظر کارشناسی ساخت وساز و مدیریت شهری می پردازد. با توجه به روند فزاینده شهرنشینی و گسترش کالبدی شهرها، بافت های فرسوده به یکی از چالش های اساسی در برنامه ریزی و مدیریت شهری در ایران و بسیاری از کشورهای در حال توسعه تبدیل شده اند. در این پژوهش، ابتدا به تحلیل مفهوم بافت فرسوده، شاخص های فنی سه گانه (ریزدانه بودن، نفوذناپذیری، و ناپایداری سازه ای)، و ویژگی های اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی موثر بر شکل گیری و تداوم این پدیده پرداخته شده است. سپس، چالش های کلیدی در فرآیند بازآفرینی و نوسازی این مناطق، شامل محدودیت های دسترسی، مسائل پیچیده حقوقی و مالکیتی، ناپایداری لرزه ای، موانع اقتصادی، و مقاومت های اجتماعی، به تفصیل مورد بحث قرار گرفته اند.در ادامه، بر اهمیت رویکرد «بازآفرینی مبتنی بر مشارکت» و نقش حیاتی سازوکارهای حمایتی و قانونی در جلب مشارکت فعال ساکنان تاکید شده است. نقش مهندسی ساخت و مدیریت پروژه در طراحی و اجرای فنی پروژه های بازآفرینی، با در نظر گرفتن محدودیت های ویژه این مناطق و لزوم استفاده از فناوری های نوین، تشریح گردیده است. همچنین، برای ارائه درک عملیاتی، نمونه های موفق بازآفرینی در ایران، از جمله پروژه های محور تاریخی-فرهنگی مشهد، محله فیض آباد کرمانشاه، و بافت تاریخی-فرهنگی کاشان، معرفی و عوامل موفقیت آن ها تحلیل شده است. در نهایت، پیشنهادها و راهکارهای اجرایی جامعی در سه محور اصلی «تقویت هماهنگی سیاست گذاری»، «بسترسازی مالی و تشویق سرمایه گذاری»، و «تمرکز بر مشارکت ساکنان و رویکرد انسان محور» ارائه گردیده است. نتیجه گیری مقاله بر لزوم رویکردی یکپارچه، پایدار، و انسان محور برای تبدیل بافت های فرسوده به فضاهایی تاب آورتر و ارتقاء کیفیت زندگی شهری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، بازآفرینی شهری ، نوسازی بافت های فرسوده ، مدیریت ساخت ، مهندسی عمران ، مشارکت اجتماعی ، چالش های شهری ، راهکارهای اجرایی ، ایران.