تحلیل کارکرد خدمات عمومی در شهر رشت: چالش های کیفیت، دسترسی و عدالت فضایی

خدمات عمومی شهری به عنوان ستون های اصلی کیفیت زندگی شهروندی، نقش تعیین کننده ای در پایداری، عدالت اجتماعی و رقابت پذیری شهرها ایفا می کنند. شهر رشت، با وجود موقعیت استراتژیک در شمال ایران و جایگاه گردشگری برجسته، با نابرابری های ساختاری در توزیع و کیفیت خدمات عمومی مواجه است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش های کمی (تحلیل آماری داده های شهرداری، سرشماری و سامانه GIS) و کیفی (مصاحبه با خبرگان و پیمایش شهروندی)، به بررسی وضعیت خدمات عمومی در حوزه های آب و فاضلاب، انرژی، حمل ونقل، فضای سبز، بهداشت و آموزش در شهر رشت می پردازد. یافته ها نشان می دهد که شاخص دسترسی به خدمات اساسی در مناطق مرکزی (مانند منطقه ۱ و ۲) به طور میانگین ۸۶ درصد است، در حالی که در حاشیه نشینی های جنوبی و غربی (مانند منطقه ۵ ) این رقم به ۴۹ درصد کاهش می یابد. همچنین، کیفیت خدمات—به ویژه در حوزه آب رسانی (با مشکلات فصلی قطعی و آلودگی) و حمل ونقل عمومی (کمبود خطوط، قدیمی بودن ناوگان)—از استانداردهای ملی فاصله دارد. مهم ترین چالش ها عبارتند از: برنامه ریزی نامتوازن توسعه، فقدان مدل یکپارچه مدیریت خدمات، کمبود سرمایه گذاری در زیرساخت های پایدار و ضعف در مشارکت شهروندی. در پایان، راهکارهایی مبتنی بر «عدالت فضایی»، «هوشمندسازی خدمات» و «مدیریت یکپارچه شهری» ارائه شده است که می تواند الگویی برای شهرهای متوسط ایران باشد.

کلیدواژه ها:

خدمات عمومی شهری ، عدالت فضایی ، کیفیت زندگی ، شهرداری رشت ، دسترسی به خدمات ، هوشمندسازی شهری