اعتبارسنجی مدل نگهداشت سرمایه های انسانی دانشگاهی در مواجهه با مهاجرت نخبگان: یک مطالعه مدل سازی معادلات ساختاری بر اساس دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دارای استعداد برتر

هدف:این پژوهش با هدف اعتبارسنجی مدل مفهومی نگهداشت سرمایه های انسانی دانشگاهی در مواجهه با مهاجرت نخبگان و بر اساس دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی مستعد دانشگاه تبریز انجام شد.روش شناسی:پژوهش از نوع کاربردی و به روش توصیفی–پیمایشی بود. جامعه شامل ۲۱۷ دانشجوی مستعد بود که به صورت طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده پرسشنامه ۶۵ گویه ای بود و داده ها با نرم افزار SmartPLS ۳ تحلیل شدند.یافته ها:مدل پیشنهادی از پایایی و روایی مطلوبی برخوردار بود و بیشتر روابط فرضیه شده تایید شدند. در مدل نهایی، عوامل انگیزشی–روانشناختی (رضایت تحصیلی، احساس تعلق علمی، تعادل تحصیل–زندگی)، عوامل اجتماعی–حمایتی (احساس تعلق به جامعه علمی، تعاملات اجتماعی قوی)، و سیاست ها و اقدامات نهادی (حمایت از اشتغال و فرهنگ سازمانی مثبت) نقش موثری در کاهش تمایل به مهاجرت داشتند. همچنین عوامل مدیریتی–اجرایی، ساختاری–اقتصادی و فرهنگی–اجتماعی–سیاسی از مهم ترین عوامل دافعه بودند. در مقابل، کلیه گویه های مربوط به عوامل آموزشی و یادگیری اثربخش و بخشی از گویه های انگیزشی درونی، اجتماعی و زیرساختی حذف شدند.نتیجه گیری:یافته ها نشان می دهد که برخلاف ادبیات غرب، در بستر ایران عوامل آموزشی نقش تعیین کننده ای در ماندگاری نخبگان ندارند و تصمیم به مهاجرت بیشتر تحت تاثیر عوامل اقتصادی، مدیریتی و اجتماعی–سیاسی قرار دارد. بنابراین راهبردهای سیاستی باید به جای تمرکز صرف بر اصلاح فرآیندهای آموزشی، بر بهبود شرایط معیشتی، شغلی و نهادی نخبگان متمرکز باشند.ارزش:این پژوهش نخستین تلاش نظام مند برای ترکیب فراترکیب و SEM در اعتبارسنجی یک مدل بومی نگهداشت نخبگان دانشگاهی در ایران است.

کلیدواژه ها:

نگهداشت سرمایه انسانی دانشگاهی ، مهاجرت نخبگان ، دانشجویان تحصیلات تکمیلی مستعد ، مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) ، عوامل انگیزشی و اجتماعی–حمایتی