نگرش زیست محیطی مدیران و مزیت رقابتی: نقش حسابداری مدیریت زیست محیطی و تولید سبز

پیشینه و هدف: در دنیای معاصر، نگرش های زیست محیطی مدیران ارشد به عنوان عوامل کلیدی در موفقیت سازمان ها و تحقق پایداری محیط زیست شناخته می شوند. مدیرانی که رویکردی پیشرو در حفظ محیط زیست دارند، کسب مزیت رقابتی و شهرت را در طراحی محصول سبز، مدیریت زنجیره تامین، برندسازی اکولوژیک، حسابداری و افشای زیست محیطی و نگهداری از چرخه عمر محصول را نهادینه خواهند کرد. در این راستا، درک عمیق از تاثیر نگرش های زیست محیطی بر رفتارهای سازمانی و تصمیم گیری های استراتژیک می تواند به شناسایی راهکارهایی برای بهبود عملکرد زیست محیطی و رقابتی سازمان ها منجر شود. بر این مبنا هدف تحقیق پش روی، تحلیل تاثیر نگرش زیست محیطی مدیران ارشد بر حسابداری مدیریت زیست محیطی و استراتژی تولید سبز به منظور دستیابی به مزیت رقابتی سبز در سازمان ها می باشد. این پژوهش از نظریه سطوح بالای مدیریت، به عنوان چارچوبی برای تحلیل رفتار مدیران ارشد استفاده می کند و به بررسی تاثیرات روان شناختی آن ها بر تصمیم گیری های استراتژیک می پردازد. پژوهش حاضر، نخستین مطالعه ای است که به بررسی رابطه بین نگرش مدیران عامل نسبت به محیط زیست، انتخاب استراتژی تولید سبز، اجرای حسابداری مدیریت زیست محیطی و مزیت رقابتی سبز در چارچوب یک مطالعه واحد در ایران می پردازد. همچنین، نقش تعدیل کننده فشارهای قانونی در دو رابطه نگرش مدیران نسبت به محیط زیست با انتخاب استراتژی تولید سبز، و نگرش مدیران نسبت به محیط زیست با اجرای حسابداری مدیریت زیست محیطی در نظر گرفته شده است.مواد و روش ها: این پژوهش از نوع توصیفی - همبستگی و پیمایشی است که هدف آن بررسی تاثیر نگرش مدیران ارشد بر حسابداری مدیریت زیست محیطی، استراتژی تولید سبز و مزیت رقابتی است. داده ها از طریق پرسشنامه ای ۲۵ سوالی مبتنی بر طیف لیکرت جمع آوری شده اند. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران ارشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار و یا فرابورس ایران در سال ۱۴۰۳ می باشند که مطابق با ماده ۲ آیین نامه ضوابط و معیارهای استقرار واحدها و فعالیتهای صنعتی و تولیدی مصوب ۸/۳/۱۳۹۰ در ۱۴ گروه بر اساس شدت و ضعف آلودگی و دیگر مسائل زیست محیطی طبقه بندی شده اند و شامل ۴۳۶ شرکت بودند. برای بررسی روایی پرسشنامه از روش اعتبار محتوایی معمولی و اعتبار سازه تحلیل عاملی تاییدی استفاده گردید. جهت بررسی پایایی پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده گردید، که پایایی پرسشنامه ها تایید شدند. برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS و Smart PLS استفاده شد. بحث: یافته های پژوهش نشان می دهند که بین نگرش مدیران ارشد نسبت به محیط زیست و استراتژی تولید سبز، پیاده سازی حسابداری مدیریت زیست محیطی و مزیت رقابتی سبز، ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. بدین معنا که با افزایش نگرش مثبت مدیران ارشد نسبت به محیط زیست، تمایل به پذیرش حسابداری مدیریت زیست محیطی و استراتژی تولید سبز نیز افزایش می یابد و مزیت رقابتی بیشتری حاصل می شود. افزون بر این، فشار قانونی به عنوان یک عامل محرک می تواند به پذیرش شیوه های پایدار و بهبود عملکرد زیست محیطی کمک کند. همچنین، این تحقیق نشان می دهد که انتخاب و پیاده سازی استراتژی های تولید سبز نیازمند یک سیستم حسابداری مدیریت زیست محیطی موثر و کارآمد است که از این استراتژی ها حمایت کند. در نهایت، با تغییر نگرش ها و افزایش آگاهی نسبت به مسائل زیست محیطی، سازمان ها می توانند به مزیت رقابتی پایدار دست یابند و در نتیجه، به بهبود عملکرد مالی و اجتماعی خود کمک کنند. این یافته ها می توانند راهنمایی برای مدیران ارشد باشند تا با اتخاذ رویکردهای زیست محیطی، به بهبود عملکرد سازمانی و ایجاد ارزش پایدار کمک کنند.

کلیدواژه ها:

پایداری عملکرد ، فشار قانونی ، دیدگاه مبتنی بر منابع ، نگرش زیست محیطی