برهمکنش پرایمینگ بذر، گوگرد و تیوباسیلوس بر عملکرد و پروفایل اسیدهای چرب بذر کنجد (Sesamum indicum)

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تاثیر پرایمینگ بذر، کاربرد گوگرد عنصری و تلقیح با کود زیستی سولفوبارور۱ حاوی تیوباسیلوس بر عملکرد بذر و ترکیب اسیدهای چرب بذر کنجد انجام شد. به دلیل اهمیت کنجد به عنوان یک دانه روغنی با ارزش تغذیه ای، ارزیابی نقش هم زمان مدیریت تغذیه ای و زیستی در بهبود صفات کمی و کیفی آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. روش پژوهش: یک آزمایش مزرعه ای در فصل رشد ۱۴۰۳-۱۴۰۴ در شهرستان فسا، استان فارس، ایران به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل چهار روش پرایمینگ بذر (بدون پرایم، هیدروپرایمینگ، کلرید کلسیم ۵/۲% و ۵%)، چهار سطح مصرف گوگرد (۰، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار) و سه سطح تلقیح تیوباسیلوس (۰، ۲ و ۴ کیلوگرم در هکتار) بودند. رقم کنجد داراب ۲ با تراکم ۴۰ بوته در متر مربع کشت شد. صفات وزن هزار دانه، عملکرد ماده خشک و  بذر اندازه گیری گردید. کیفیت روغن نیز از طریق آنالیز متیل استرهای اسیدهای چرب با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی و بر اساس استانداردهای ISIRI و AOAC ارزیابی شد. یافته ها: پرایمینگ، کاربرد گوگرد و تیوباسیلوس اثر معنی داری بر تمامی صفات مورد بررسی داشتند. برهمکنش دوگانه و سه گانه نیز در سطح ۱ و ۵ درصد معنی دار بودند. بیشترین وزن خشک گیاه (۲۳۵۸۰ کیلوگرم در هکتار) در تیمار هیدروپرایمینگ همراه با ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار گوگرد مشاهده شد. همچنین، بیشترین بیشترین وزن هزار دانه (۳۳/۵ گرم) و عملکرد بذر (۲۶۱۰ کیلوگرم در هکتار) در تیمار هیدروپرایمینگ همراه با ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار گوگرد و ۴ کیلوگرم در هکتار تیوباسیلوس به دست آمد و بالاترین درصد روغن (۲/۵۲) و پروتئین بذر (۱۰/۲۵ درصد) در تیمار پرایمینگ با کلرید کلسیم ۵ درصد همراه با ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار گوگرد و ۴ کیلوگرم در هکتار تیوباسیلوس به دست آمد. تجزیه اسیدهای چرب نشان داد که تیمارهای تلفیقی موجب افزایش اسیدهای غیراشباع (لینولئیک، اولئیک، آلفا-لینولنیک) و کاهش اسیدهای اشباع (پالمیتیک و استئاریک) شدند. نتیجه گیری: استفاده تلفیقی از پرایمینگ بذر (به خصوص پرایمینگ با ۵ درصد کلرید کلسیم یا هیدروپرایمینگ)، مصرف بالای گوگرد و تلقیح با تیوباسیلوس، به طور معنی داری عملکرد بذر و کیفیت روغن کنجد را بهبود بخشید. این روش ها جذب مواد مغذی را افزایش، تحریک فعالیت میکروبی و سنتز اسیدهای چرب مفید برای سلامت را بهبود می دهد. جنبه های نوآوری: کاربرد هم زمان پرایمینگ بذر، گوگرد و تلقیح با تیوباسیلوس موجب افزایش معنی دار در عملکرد بذر کنجد شد. تیمارهای ترکیبی با افزایش اسیدهای چرب غیراشباع و کاهش اسیدهای چرب اشباع، کیفیت تغذیه ای روغن بذر کنجد را بهبود بخشید.

کلیدواژه ها:

Elemental sulfur ، Fatty acid composition ، Seed priming ، Sesame ، Thiobacillus inoculation ، پرایمینگ بذر ، ترکیب اسیدهای چرب ، تلقیح تیوباسیلوس ، کنجد ، گوگرد عنصری