نقش خصوصیات ریختارشناسی بذر پنبه (Gossypium hirsutum) در ارتقا کیفی بنیه بذر

هدف: کیفیت بذر پنبه (Gossypium hirsutum L.) به عنوان یکی از نهاده های اساسی در تولید محصول، عامل تعیین کننده ای در استقرار بوته در مزرعه، عملکرد نهایی و تولید الیاف است. این مطالعه با هدف بررسی نقش حیاتی ویژگی های ریخت شناسی بذر، به ویژه ضخامت و یکپارچگی پوسته بذر، به عنوان عاملی کلیدی در تعیین بنیه فیزیولوژیک بذر و استحکام آن در برابر فرآوری بذر می پردازد. روش پژوهش: این مطالعه به صورت مروری نظام مند انجام شد. جهت گردآوری اطلاعات، جستجو در پایگاه های علمی معتبر شامل Science Direct، Scopus و همچنین پایگاه های داخلی مانند SID و Magiran با استفاده از کلید واژه های "پوسته بذر پنبه"، "ضخامت پوسته"، "بنیه بذر"، "فرآوری بذر پنبه" و معادل های انگلیسی آنها در مقالات منتشر شده بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ صورت گرفت. یافته ها: پوسته بذر دارای ویژگی های دوگانه است، به طوری که ضخامت بهینه آن برای ایجاد تعادل بین محافظت و عملکرد ضروری می باشد. پوسته ضخیم تر ضمن محافظت بهتر از جنین در برابر آسیب های مکانیکی، از آنها در مقابل فرآیند کرک گیری اسیدی، کاهش نشت یونی و مقاومت بیشتر در برابر پاتوژن ها نقش اساسی دارد. علاوه بر این، این نوع پوسته بستر فیزیکی مناسب تری برای تشکیل تراکم بالاتر الیاف فراهم می کند. در مقابل، پوسته بیش از حد ضخیم، می تواند باعث خفتگی فیزیکی شده و با ایجاد یک مانع مکانیکی برای خروج ریشه چه، منجر به تاخیر و کاهش نرخ جوانه زنی شود. از سوی دیگر، بذرهای با پوسته نازک تر اگرچه جذب آب و جوانه زنی سریع تری نشان می دهند، اما در برابر آسیب های شیمیایی و مکانیکی بسیار آسیب پذیر بوده و به تولید بذرهای با بنیه پایین و قابلیت انبارداری کاهش یافته منجر می شوند. شرایط سخت فرآوری بذر می توانند منجر به ایجاد ترک های ریز در پوسته بذر شده و یکپارچگی آن را به شدت به خطر اندازد که این امر به طور مستقیم باعث کاهش درصد جوانه زنی و بنیه بذر می شود. نتیجه گیری: به طور کلی، دستیابی به بذر پنبه با کیفیت بالا، نیازمند یک رویکرد مدیریت یکپارچه است. این رویکرد شامل انتخاب ارقام با ویژگی های ریخت شناسی بهینه پوسته بذر، مدیریت تنش های محیطی بر ساختار بذر و اصلاح روند فرآوری بذر تا به حداقل رساندن صدمات بذری می باشد. برنامه های به نژادی آینده باید یک راهبرد دوگانه را اتخاذ کنند که به طور همزمان براساس ویژگی های ریخت شناسی مفید و عملکرد فیزیولوژیک قوی انتخاب را انجام دهد تا ارقام مقاومی توسعه یابند که تولید پایدار پنبه را تضمین کنند. جنبه های نوآوری: پوسته بذر پنبه در ارقام مختلف متفاوت است. پوسته بذر در دستیابی به بذور با بنیه مطلوب نقش بسزایی دارد. در فرآوری بذر باید به خصوصیات پوسته بذر پنبه توجه داشت.

کلیدواژه ها:

Cotton fibers ، Cottonseed coat ، Cottonseed processing ، Seed structure ، Seed vigor ، استحکام بذر ، بنیه بذر ، پوسته بذر ، فرآوری بذر پنبه ، الیاف پنبه