الگوی تصمیم های سرمایه گذاری اخلاقی مبتنی بر ارزش های اسلامی در بازار سهام ایران

هدف: پژوهش باهدف توسعه مدلی نظری و بومی از مالی رفتاری اسلامی انجام شده است؛ مدلی که در تعامل با شرایط خاص فرهنگی، اقتصادی و مذهبی ایران، تلاش می کند فرایند تصمیم گیری سرمایه گذاران مسلمان را در بستر بازار سرمایه با رویکردی تلفیقی از اصول شریعت و مفروضات روان شناختی و رفتاری تبیین کند. این مطالعه به خلا موجود در پیوند میان اخلاق مالی اسلامی و نظریه های رفتاری در ادبیات مالی پاسخ می دهد.

روش: با اتخاذ رویکرد ترکیبی کیفی - کمی، در بخش کیفی مبتنی بر نظریه داده بنیاد، از رهیافت استراوس و کوربین برای استنتاج الگوی مفهومی استفاده کرده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان دانشگاهی، متخصصان مالی اسلامی و فعالان بازار گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. بخش کمی مبتنی بر معادلات ساختاری انجام گردید.

یافته ها: مدل مفهومی نشان می دهد که تصمیم گیری سرمایه گذاران مسلمان تحت تاثیر شبکه ای پیچیده از عوامل زمینه ای (مذهبی - اخلاقی، فرهنگی - اجتماعی، روان شناختی، اقتصادی و نهادی)، شرایط علی (باورها، آگاهی شرعی، ساختارهای اقتصادی، ریسک پذیری)، و عوامل مداخله گر (نااطمینانی های اقتصادی، شرایط خانوادگی، تحولات فناورانه، الزامات قانونی و فرهنگی) قرار دارد. راهبردهایی چون انتخاب دارایی های حلال، تنظیم هیجان ها، شفاف سازی اطلاعات و نگرش بلندمدت، منجر به پیامدهایی چون رضایت معنوی، تعادل رفتاری، مشروعیت اجتماعی و تقویت پایداری بازار می شوند.

نتیجه گیری: این پژوهش با تلفیق اصول شریعت اسلامی و مبانی مالی رفتاری، مدلی بومی برای تصمیم گیری سرمایه گذاران مسلمان در بازار سرمایه ارائه می دهد که نقش عوامل اقتصادی و روان شناختی را تبیین کرده و می تواند راهنمای سیاست گذاران در توسعه ابزارهای مالی اسلامی و ارتقای کارایی و پایداری بازار باشد.

کلیدواژه ها:

مالی رفتاری اسلامی ، تصمیم گیری سرمایه گذاری ، سرمایه گذاری مطابق شریعت ، نظریه داده بنیاد.