واکاوی ساختار روایی در کمدی موقعیت بر پایه الگوی «دایره داستانی» دن هارمون (نمونه مطالعاتی: اپیزود «مبانی علوم موشکی» از سریال «انجمن»)

از اساطیر کهن تا روایت های مدرن، ساختار «سفر قهرمان» به عنوان یک الگوی جهان شمول در داستان گویی حضور داشته است. در پاسخ به نیازهای روایی مدرن از جمله رسانه تلویزیون (به ویژه در ساختار فشرده کمدی موقعیت)، دن هارمون، نویسنده و خالق سریال های «ریک و مورتی» و «انجمن»، مدل «دایره داستانی» را به عنوان نسخه ای عمل گرایانه تر و بهینه سازی شده از «تک اسطوره» ارائه داد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی کارایی این چارچوب تحلیلی نوین، برای نخستین بار در فضای آکادمیک ایران به معرفی و کاربست آن می پردازد. این مقاله با رویکردی کیفی و روش توصیفی-تحلیلی، ساختار روایی اپیزود «مبانی علوم موشکی» از سریال «انجمن» را به عنوان نمونه مطالعاتی بررسی می کند. انتخاب این اپیزود از آن جهت حائز اهمیت است که توسط خود هارمون خلق شده و نمونه ای آگاهانه از استفاده این الگو در چارچوب یک کمدی موقعیت به شمار می رود. یافته های پژوهش نشان می دهد که ساختار هشت مرحله ای دایره داستانی (شما، نیاز، رفتن، جستجو، یافتن، گرفتن، بازگشت و تغییر) به طور کامل و دقیق بر رویدادها و نقاط عطف داستانی این اپیزود منطبق است. این الگو نه تنها مسیر فیزیکی و روانی قهرمانان جمعی را از جهان «نظم» به «آشوب» و بازگشت به نظمی نو ترسیم می کند، بلکه به عنوان ابزاری کارآمد برای خلق روایتی کمدی و منسجم در زمانی محدود عمل می نماید. نتایج تحلیل تایید می کند که دایره داستانی به عنوان ابزاری قدرتمند، هم برای نویسندگان در خلق آثار سینمایی و تلویزیونی کاربرد دارد و هم برای تحلیلگران به-منظور تحلیل و رمزگشایی ساختار روایی فیلم ها و سریال ها ابزاری کارامد محسوب می شود. همچنین این ابزار می تواند به درک عمیق تر لایه های مضمونی در آثار اپیزودیک کمک کند.